Toutes Directions: Autonome bejaarden

Een groot deel van de film zien we door de voorruit van zo’n taxibusje, waar de 70jarige Sjef (Fred Goessens) dagelijks achter het stuur zit. Hij doet zijn ronde om ouwe knarren (m/v) en revalidatiepatiënten op te halen, ergens in Limburg. Het is elke dag hetzelfde en toch weer niet want de patiënten/ouderen mankeert van alles en Sjef helpt ze liefdevol de nieuwe dag in. Tot hij wordt ontslagen omdat hij een gevaar op de weg begint te worden.

Sjef is zichtbaar ontdaan en besluit de volgende dag net te doen of er niets aan de hand is, behalve dat hij met zijn busje vol patiënten ineens de afslag negeert die ze doorgaans nemen en de snelweg oprijdt. Een even spontane als wanhopige actie waar hij meteen aan gaat twijfelen. Als ze op het punt staan om terug te rijden is het de bijrijder Ber (Michiel Kerbosch) die een revolutionaire oproep doet om door te rijden en het heft in handen te nemen. Sjef is per slot van rekening pas 71, geen 91! Ber spoort Sjef aan om niet met zich te laten sollen. Autonomie, daar gaat het om. De rest van de bejaarden snapt het, behalve een van de passagiers die de benen neemt, heft de vuist en besluit mee te ontsnappen. Ber is de eigenlijke hoofdpersoon in de film, of tenminste de enige met een goed plan en ideeën.

Wat volgt is een treurige maar toch wel luchtige roadmovie, die net niet omslaat in te zoetsappige goedvoelfilmerij (maar wel in een een steeds mooier landschap speelt). Dat de film niet te voorspelbaar feelgood wordt, komt onder andere door het surrealistische scenario. Er gebeuren onwaarschijnlijke en expres stuntelig gefilmde wendingen, waardoor de spanning en zelfs wat dreiging boven de film blijft hangen.

Een tweede mooie element aan de film is dat die bewust lak heeft aan wat morele dogma’s. De bejaarden – ok ik weet dat het woord niet meer kan, maar ‘ouderen’ klinkt zo suf – worden onderweg dronken, hebben zelfs seks (als er een ding taboe is, is het ouwe mensen die daar aan doen), en onderweg betalen hoeft ook niet altijd. Ook over euthanasie of zelfmoord wordt niet moralistisch gedaan.

De film doet denken aan Claude Faraldo, met name zijn laatste ‘Deux Lions au Soleil’. Faraldo was ook geen professioneel filmmaker toen hij begon. Qua thematiek is de film ook sterk vergelijkbaar met de eerder besproken Last Journey. Ook al zo’ n roadmovie met een ouwe man.

Net als in Last Journey, laat Toutes Directions ookgoed zien wat het betekent om oud (of ziek) te worden in deze maatschappij. Het moeizaam in en uitstappen in de krakkemikkige bus, en de kracht die het kost om een kledingstuk aan of uit te trekken bijvoorbeeld, komt uitgebreid in beeld. De voortkruipende slak is een van de terugkerende scenes in de film. Maar ook die wordt niet geromantiseerd: een scene later zitten ze op een troosteloos Frans plein de beesten op te peuzelen.