Onthullend rapport over genocide in Gaza
Internationale bedrijven incasseren grof geld via de vernietiging van Palestina. Zo blijkt uit een nieuwe publicatie van de rapporteur van de Verenigde Naties, Francesca Albanese. Deze bedrijven zijn medeplichtig aan de Israëlische bezetting en de genocide in Gaza en kunnen strafrechtelijk worden vervolgd.
Sinds haar aanstelling, drie jaar geleden als speciaal rapporteur voor de bezette Palestijnse gebieden, presenteerde Francesca Albanese een reeks rapporten. Deze laten in detail de omvang zien van de schendingen van de mensenrechten door Israël. Haar nieuwste rapport gaat in op de internationale structuren die schuilgaan achter die schendingen.
Genocide is winstgevend
Het rapport onthult de economische dimensie van de genocide in Gaza. Het bespreekt hoe internationale bedrijven zich ontwikkelden van de belangrijke pijlers van de bezettingseconomie tot aanjagers van genocide.
Dit is niet business as usual, schrijft Albanese op X: Het rapport laat zien hoe bedrijven de vernietiging van Palestina hebben aangewakkerd en gelegitimeerd. Genocide, zo blijkt, is winstgevend. Dit kan niet doorgaan, er moet verantwoording komen.
Het rapport noemt 48 bedrijven – naast wapenfabrikanten ook ’tech giganten’ als Microsoft, Google en Amazon – die meewerken aan de bezetting en genocide in Palestina. Daarnaast is er een database van nog eens duizend organisaties die onderzocht worden op hun betrokkenheid bij de misdaden van Israël.
Kolonisatie Palestina
De betrokkenheid van de private sectoren bij de kolonisatie van Palestina speelt al sinds het begin van de twintigste eeuw een rol in het aanjagen en mogelijk maken van de ontheemding en vervanging van de Arabische bevolking van Palestina, zo stelt het rapport. Na de bezetting van de Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem en de Gazastrook in 1967 nam de ontheemding van Palestijnen een vlucht.
De private sector voorzag Israël van de wapens en de machines om huizen, scholen, ziekenhuizen, gebedshuizen en olijfgaarden te vernietigen, om gemeenschappen af te zonderen, te controleren en de toegang te ontzeggen tot natuurlijke hulpbronnen. Dat heeft bijgedragen aan de voorwaarden voor etnische zuivering en ontzegging van het recht op zelfbeschikking van de Palestijnen, aldus het rapport.
Bedrijven hebben ook een sleutelrol gespeeld in het afknijpen van de Palestijnse economie en profiteren zo van de uitbuiting van Palestijnse werkers en het gebruik van de beschikbare grondstoffen. Banken, pensioenfondsen en verzekeraars hebben de financiële middelen verschaft voor de bezetting. Universiteiten hebben wapens ontwikkeld, structureel geweld gelegitimeerd en de politieke ideologie ondersteund die ten grondslag ligt aan de kolonisatie van Palestina.
Economie van genocide
Dit was de situatie vóór 7 oktober 2023. Daarna vond een transformatie plaats, aldus het rapport. Entiteiten die voorheen de Palestijnse eliminatie en uitwissing binnen de bezettingseconomie mogelijk maakten en daarvan profiteerden, zijn nu, in plaats van zich terug te trekken, betrokken bij de economie van genocide.
In het jaarlijkse rapport Don’t buy into occupation van onder meer The Rights Forum staat welke bedrijven, banken en pensioenfondsen profiteren van en bijdragen aan de Israëlische bezetting. Deze lijst van bedrijven overlapt grotendeels die van Albanese. Bekende bedrijven met activiteiten in illegale nederzettingen zijn Booking.com en Airbnb. Caterpillar en Hyundai leveren de bulldozers die gebruikt worden bij de sloop van Palestijnse bezittingen – IBM zorgt voor de surveillance software en opslag van biometrische data om Palestijnen te controleren.
Hoe ziet de ‘economie van genocide’ eruit?
Albanese identificeert acht ‘sectoren’ die betrokken zijn bij de bezetting en zich hebben aangepast aan de genocidale praktijken van Israël: militair, surveillance, zware machines, constructie, onttrekking van grondstoffen, handel, financiering en universiteiten.
Tot de categorie ‘financiering’ behoort ook de Nederlandse organisatie “Christenen voor Israël”, met een verwijzing naar een onderzoek eerder dit jaar. Daaruit bleek dat zij voor Israël geld ophaalden voor de bouw van een nieuwe wijk in een illegale Israëlische nederzetting in bezet Palestina.
Grote internationale banken en pensioenfondsen hebben er met investeringen in Israël voor gezorgd dat de economie kon blijven draaien, ondanks de vele miljarden die de voortzetting ven het geweld en de bezetting kosten.
Tech giganten medeplichtig
In de categorie ‘surveillance’ noemt Albanese Microsoft, Alphabet (moederbedrijf Google) en Amazon. Bedrijven die niet eerder zo expliciet verbonden werden aan genocide. De Israëlische systemen van apartheid, militaire controle en bevolkingscontrole genereren steeds meer data waar opslag voor nodig is, staat in het rapport. Israël sloot in 2021 een contract met Alphabet om de infrastructuur te leveren voor deze dataopslag. Technologie van Microsoft wordt gebruikt in het Israëlische gevangeniswezen, de politie en het leger.
Toen in oktober 2023 de ‘cloud’ van het Israëlische leger overbelast raakte, zorgden Microsoft, Alphabet en Amazon voor extra capaciteit voor opslag en AI-infrastructuur. Ook het bedrijf Palantir dat AI-technologie ontwikkelt en levert, heeft de samenwerking met Israël, sinds oktober 2023, fors uitgebreid. Dit is problematisch, gezien het gebruik van AI-programma’s door het leger om doelwitten in Gaza te identificeren. In toenemende mate bepaalt AI wie leeft en wie sterft in Gaza.
Meerdere onderzoeken lieten al eerder zien dat het gebruik van AI een grote rol speelde in de hoge aantallen burgerslachtoffers in Gaza.
De Verenigde Staten zijn niet gelukkig met het feit dat de Amerikaanse ’tech giganten’ worden uitgelicht in het rapport. De Amerikaanse missie bij de VN beschuldigt Albanese van politieke en economische oorlogsvoering tegen de Amerikaanse en mondiale economie.
Genocide winstgevend
De wapenindustrie speelt – niet verrassend – een grote rol bij de genocide in Gaza. Het rapport van Albanese omschrijft Israëlische militaire technologieën als instrumenten voor massamoord en vernietiging. Zware machines die voorheen werden gebruikt voor de sloop van huizen en infrastructuur op de Westelijke Jordaanoever, zijn omgebouwd om het stedelijke landschap van Gaza te vernietigen en te voorkomen dat ontheemde bevolkingsgroepen terugkeren, meldt het rapport.
De concurrentie én samenwerking tussen bedrijven hebben geleid tot het perfectioneren van technologieën die Israël in staat hebben gesteld de onderdrukking en verwoesting te intensiveren. Gaza is een proefterrein geworden voor nieuwe militaire technologieën – denk aan kamikaze drones, quadcopters [op afstand bediend hefschroefvliegtuig] en de ‘killer robots’ die een grote rol speelden in de vernietiging van het Kamal Adwan ziekenhuis in december 2024. Vervolgens worden deze nieuwe wapens op de markt uitgezet als ‘beproefd op het slagveld’.
Het is luguber hoe winstgevend deze activiteiten zijn. De winsten van Israëlische wapenfabrikanten zijn sterk gestegen en ook buitenlandse bedrijven hebben goed verdiend aan de slachting van Palestijnen. De conclusie van het VN-rapport luidt dan ook: Terwijl het leven in Gaza wordt vernietigd en de aanval op de Westelijke Jordaanoever escaleert, laat dit rapport zien waarom de genocide die door Israël wordt uitgevoerd, voortduurt. Omdat het voor velen lucratief is.
En dan?
Het rapport doet een aantal aanbevelingen aan VN-lidstaten om in te grijpen bij Israël. Bijvoorbeeld: een totaal wapenembargo, inclusief zogeheten ‘dual-use goederen’ die ook voor militaire doeleinden kunnen worden ingezet, zoals bulldozers en politiehonden. Andere aanbevelingen zijn uitstel van handelsverdragen met Israël en de vervolging van bedrijven die betrokken zijn bij schendingen van het internationaal recht in Palestina.
In Nederland zou dit kunnen gaan om een wapenembargo, opschorting van het EU-Israël Associatieverdrag en de vervolging van partijen als Booking.com en Christenen voor Israël, ze dragen immers bij aan de illegale nederzettingen en daarmee aan schendingen van het internationaal recht. The Rights Forum zet zich in voor enkele van deze aanbevelingen, zoals de rechtszaken tegen de Nederlandse staat om de export naar Israël van F-35-onderdelen te stoppen, en de aangifte tegen Booking.com vanwege witwassen.
Albanese houdt het niet bij de identificatie van bedrijven die betrokken zijn bij de genocide. Haar rapport maakt ook duidelijk dat dit strafrechtelijke gevolgen voor deze bedrijven betekent. Onder het internationaal recht heeft namelijk ook de private sector de juridische verplichting om te verhinderen dat zijn activiteiten mensenrechtenschendingen veroorzaken, daaraan bijdragen of er direct mee in verband staan. Bedrijven en hun directies kunnen hiervoor ter verantwoording worden geroepen en strafrechtelijk vervolgd.
(1) Ontleend aan: rightsforum.org, 3 juli 2025.