Terwijl maatschappelijke organisaties en lokale groeperingen in heel Europa zich opmaken om actie te ondernemen tegen grootschalige datacenters, onthult een nieuw rapport dat vandaag is gepubliceerd door Corporate Europe Observatory (CEO) en SOMO hoe Big Tech en grote bedrijfsbelangen de plannen van de EU voor deze sector hebben beïnvloed.

‘Fast-Tacking Big Tech Power’ analyseert gegevens over lobbybijeenkomsten bij de Europese Commissie en constateert dat voorstellen om de Europese markt voor datacentra te reguleren aanleiding gaven tot 367 lobbyontmoetingen door 160 entiteiten. Bedrijven, hun adviesbureaus en brancheorganisaties waren goed voor 93,73% van alle ontmoetingen.

De inspanningen op EU-niveau om de ontwikkeling van datacenters te versnellen, zijn het doelwit geweest van een intensieve lobbycampagne door het bedrijfsleven. Microsoft, Amazon en Google gingen voorop in de strijd om snellere vergunningen, minder strenge duurzaamheidsregels en beperkingen op bezwaren van lokale gemeenschappen af te dwingen. Exploitanten van datacenters en grote Europese bedrijven zoals Siemens en Schneider Electric, die als toeleveranciers van de ‘Big Tech’-hyperscalers profiteren van de uitbreiding van datacenters, verdedigden standpunten die nauw op elkaar waren afgestemd.

De getroffen lokale gemeenschappen, milieugroeperingen en gemeenten waren grotendeels afwezig in het EU-proces. Vandaag de dag ondernemen tientallen groeperingen in vijftien landen actie en roepen zij op tot een moratorium op grote datacenters.

Margarida Silva, senior tech-onderzoeker bij SOMO, zegt:

„Ondanks al haar retoriek over technologische soevereiniteit heeft de EU haar deur opengehouden voor Big Tech en gaat ze nog steeds mee in hun verhaal. Dit heeft geleid tot een reeks zeer gebrekkige beleidsmaatregelen die onze digitale afhankelijkheid waarschijnlijk nog verder zullen versterken, terwijl ze tegelijkertijd de klimaatambities van de EU belemmeren en de lokale democratie beperken.”

De verlanglijst van Big Tech is werkelijkheid geworden: Amerikaanse Big Tech-bedrijven drongen er bij de EU op aan om vergunningen op het gebied van milieu en ruimtelijke ordening voor datacenters versneld af te handelen; projecten aan te merken als zijnde van „strategisch belang“; nieuwe duurzaamheidseisen te voorkomen en de mogelijkheden van gemeenschappen om bezwaar te maken tegen datacenterprojecten te beperken.

Het is zorgwekkend dat de definitieve voorstellen voor het instellen van versnellingszones voor datacenters in de hele EU – gekoppeld aan de „Environmental Omnibus“ en een afgezwakt beoordelingssysteem voor datacenters – de standpunten weerspiegelen die worden verdedigd door de „Big Tech“-bedrijven en de grote Europese ondernemingen die met hen samenwerken. De versnelde procedures sluiten zelfs dominante Amerikaanse bedrijven niet uit.

Gemeenschappen van bewoners en het klimaat worden buitenspel gezet: Deze bevindingen komen op een moment dat datacenterprojecten in heel Europa te maken hebben met groeiende weerstand vanwege hun energiebehoefte, waterverbruik, grondgebruik en lokale milieueffecten. Bij de lobby is snelheid voorrang gegeven boven zinvolle milieubeschermingsmaatregelen en het recht van de getroffen gemeenschappen om mee te praten.

Kleinere bedrijven, academici en overheidsinstanties hebben tijdens het proces alternatieve voorstellen ingediend, maar hun inbreng werd grotendeels genegeerd, zo blijkt uit de analyse.

Het doel om de „AI-race” te winnen is een afleidingsmanoeuvre: EU-politici hebben een expansievriendelijke aanpak verdedigd als noodzakelijk voor Europa om „de AI-race te winnen”. Deze framing is een afleidingsmanoeuvre: in plaats van de digitale soevereiniteit van Europa te versterken, dreigt het de afhankelijkheid van dominante Amerikaanse technologiebedrijven te vergroten en tegelijkertijd de klimaatverplichtingen te ondermijnen.

Bram Vranken, onderzoeker en campagnevoerder bij Corporate Europe Observatory, zegt:

Smaller businesses, academics and public authorities put forward alternative proposals during the process, but their input was mostly ignored, the analysis finds.

“Nu groeperingen in heel Europa vandaag actie ondernemen tegen de uitbreiding van datacentra, is het tijd dat de EU hier aandacht aan besteedt. Er heerst steeds meer bezorgdheid over de kosten van datacentra, variërend van stijgende elektriciteitsrekeningen en gemiste klimaatdoelstellingen tot onvoldoende gereguleerde AI en ongecontroleerde macht van bedrijven.

In plaats van Big Tech voorrang te geven, moet de EU ervoor zorgen dat de belangen van burgers en gemeenschappen worden behartigd.”

Op 6 en 7 november 2026 komen lokale gemeenschappen in heel Europa in actie onder het motto ‘Stop vervuilende datacenters’.

• Je kunt het onderzoek hier en hier vinden.

• Rapport van Corporate Europe Observatory over hoe de EU onder druk van de industrie de vergunningsregels afzwakt.

• Uit onderzoek van SOMO blijkt dat de uitbreiding van datacenters in Europa wordt aangestuurd door Big Tech-bedrijven en Amerikaanse vermogensbeheerders. De Cloud and AI Development Act (CADA) van de Commissie zal hun dominantie op de markt nog verder versterken.