President Donald Trump kondigde op 3 januari vroeg in de ochtend aan dat de VS de Venezolaanse president Nicolás Maduro hebben gevangengenomen na een reeks nachtelijke luchtaanvallen op Caracas, de hoofdstad van Venezuela, uitgevoerd door het Amerikaanse leger.

In een bericht op Truth Social pochte Trump dat de VS “met succes een grootschalige aanval op Venezuela hebben uitgevoerd” en zei hij dat Maduro en zijn vrouw, Cilia Flores, “gevangen zijn genomen en het land zijn uitgevlogen”.

Procureur-generaal Pam Bondi zei dat Maduro onder andere is aangeklaagd voor “narco-terrorisme” in het zuidelijke district van New York. Ze plaatste een kopie van de aanklacht op sociale media.

Op zaterdagochtend zei Trump in zijn eerste toespraak na de invasie: “We zullen het land besturen totdat we een veilige, correcte en verstandige overgang kunnen realiseren.” Hij gaf weinig details en geen tijdschema met betrekking tot de Amerikaanse bezetting van het land, maar zei later dat hij “niet bang was voor troepen op de grond”. Toen verslaggevers hem vroegen naar de mogelijke kosten van een bezetting van Venezuela voor onbepaalde tijd, zei Trump: “Het kost ons niets, want het geld dat uit de grond komt, is zeer aanzienlijk.”

In zijn commentaar verwees Trump herhaaldelijk naar de enorme oliereserves van Venezuela en zei hij dat de Amerikaanse oliebelangen een grote rol zouden spelen in de toekomst van het land. “We gaan onze zeer grote Amerikaanse oliemaatschappijen – de grootste ter wereld – naar Venezuela sturen, waar ze miljarden dollars zullen investeren om de ernstig beschadigde infrastructuur, de olie-infrastructuur, te herstellen en geld te gaan verdienen voor het land.”

De opmerkingen van Trump waren een scherpe ommezwaai ten opzichte van de redenering van de regering voor haar maandenlange bootaanvalcampagne, waarbij meer dan 100 burgers zijn omgekomen. In vergelijking daarmee sprak hij ook weinig over de aanklacht, ondanks het feit dat regeringsfunctionarissen de aanklacht tegen Maduro aanvoerden als reden voor de operatie van zaterdagochtend.

De gemelde ontvoering komt nadat de VS ’s avonds laat luchtaanvallen hebben uitgevoerd in Caracas, die de inwoners van de dichtbevolkte stad angst aanjoegen. Volgens berichten duurden de aanvallen ongeveer 30 minuten en is het onduidelijk of er slachtoffers zijn gevallen. (inmiddels zijn 40 doden gemeld door de NYT, vert.)

In een toespraak die werd uitgezonden op de staatstelevisie zei de Venezolaanse vicepresident Delcy Rodriguez dat de regering de VS om bewijs van leven heeft gevraagd. Venezolaanse functionarissen hebben gezegd dat ze niet weten waar Maduro zich bevindt.

The Associated Press meldt dat volgens Nahum Fernández, leider van de Venezolaanse regeringspartij, Maduro en zijn vrouw zijn opgepakt in hun huis in de militaire basis Fuerte Tiuna, die tijdens de reeks luchtaanvallen is gebombardeerd.

“Daar hebben ze wat je zou kunnen noemen een ontvoering van de president en de first lady van het land uitgevoerd”, aldus Fernández.

Senator Mike Lee (R-Utah) zei in een bericht op X dat minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio beweert dat de aanvallen zijn uitgevoerd om degenen die de arrestatie uitvoerden, naar verluidt Amerikaanse speciale eenheden, te “beschermen”. Lee zei dat de militaire actie “waarschijnlijk valt onder de inherente bevoegdheid van de president op grond van artikel II van de grondwet om Amerikaans personeel te beschermen tegen een daadwerkelijke of dreigende aanval” – een framing die volgens deskundigen en wetgevers een farce is, aangezien er geen bewijs is van een “dreigende” bedreiging vanuit Venezuela.

Lee voegde eraan toe dat Rubio hem had verteld dat hij geen verdere acties tegen Venezuela verwacht nu Maduro in Amerikaanse hechtenis zit.

In een interview op Fox News op zaterdagochtend suggereerde Trump echter dat de VS mogelijk meer aanvallen zullen uitvoeren als Venezolaanse functionarissen Maduro blijven steunen. “Als ze loyaal blijven, ziet de toekomst er echt slecht uit, heel slecht voor hen”, zei hij.

De VS hebben een lange geschiedenis van het oppakken van wereldleiders in verband met drugsbeschuldigingen, maar deze manier is toch nieuw. Vorige maand nog veroordeelde Trump de arrestatie door president Joe Biden van Juan Orlando Hernández, de voormalige president van Honduras die niet meer in functie was toen hij in 2022 op basis van drugsbeschuldigingen aan de VS werd uitgeleverd, met de woorden: “Als iemand in dat land drugs verkoopt, betekent dat niet dat je de president arresteert en hem voor de rest van zijn leven in de gevangenis zet.” De verklaring kwam toen Trump Hernández gratie verleende, die tot 45 jaar gevangenisstraf was veroordeeld.

Commentatoren merkten op dat de gevangenneming het meest lijkt op de Amerikaanse invasie van Panama, die begon in december 1989. Onder president George H.W. Bush namen Amerikaanse troepen precies 36 jaar geleden, op 3 januari, de leider van het land, Manuel Antonio Noriega, gevangen. Noriega was in 1988 door een grand jury in de VS aangeklaagd voor drugsdelicten.

Wereldleiders, juristen en Amerikaanse wetgevers hebben de aanvallen en de gemelde ontvoering breed veroordeeld als een schending van het internationaal recht, die volgt op een escalatie na een reeks aanvallen op boten en inbeslagnames van olietankers die door deskundigen al lang als illegaal worden beschouwd.

De Mexicaanse president Claudia Sheinbaum Pardo veroordeelde de actie in een verklaring en stelde dat de VS zijn verplichtingen uit hoofde van het VN-Handvest om “zich te onthouden van het gebruik van geweld of dreiging met geweld tegen de territoriale integriteit of politieke onafhankelijkheid van een staat” heeft geschonden.

De Braziliaanse president Luiz Inacio Lula da Silva zei dat de acties van de VS een grens overschreden. “Het aanvallen van landen, in flagrante schending van het internationaal recht, is de eerste stap naar een wereld van geweld, chaos en instabiliteit, waar het recht van de sterkste prevaleert boven multilateralisme”, zei hij.

Andere landen, waaronder Cuba, Iran en Rusland, hebben de aanvallen en de ontvoering eveneens veroordeeld.

De reactie vanuit Europa was daarentegen nogal gematigd. Kaja Kallas, de hoogste buitenlandse functionaris van de EU, zei dat de EU “de situatie in Venezuela nauwlettend volgt”, maar benadrukte dat “de EU herhaaldelijk heeft verklaard dat Maduro geen legitimiteit heeft”. EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen deed een soortgelijke uitspraak en drong aan op terughoudendheid in overeenstemming met het internationaal recht. “Wij staan achter de bevolking van Venezuela en steunen een vreedzame en democratische overgang”, schreef zij.

De Britse premier Keir Starmer zei zaterdag op vragen van verslaggevers alleen dat het Verenigd Koninkrijk niet bij de actie betrokken was en weigerde de aanvallen te veroordelen.

Terwijl sommige Republikeinse wetgevers de actie toejuichten, veroordeelden andere leden van het Congres de bombardementen en spraken over ontvoeringen.

“De ministers Rubio en [Pete] Hegseth keken een paar weken geleden elke senator recht in de ogen en zeiden dat dit niet om een regimewisseling ging. Ik vertrouwde hen toen al niet en nu zien we dat ze het Congres schaamteloos hebben voorgelogen”, zei senator Andy Kim (D-New Jersey) in een bericht op sociale media.

Kim waarschuwde voor mogelijke terugslag. “Deze aanval getuigt niet van kracht. Het is geen verstandig buitenlands beleid. Het brengt Amerikanen in Venezuela en de regio in gevaar en het geeft een vreselijk en verontrustend signaal af aan andere machtige leiders over de hele wereld dat het aanvallen van een staatshoofd een aanvaardbaar beleid is voor de Amerikaanse regering”, zei hij.

CNN meldt dat de Senaatscommissie voor Strijdkrachten niet vooraf op de hoogte was gebracht van de aanvallen of de vermeende ontvoering van Maduro. Sommige wetgevers hebben de afgelopen maanden geprobeerd om de oorlogsbevoegdheid van het Congres te doen gelden om verdere militaire acties tegen Venezuela te voorkomen, maar deze pogingen zijn mislukt in de door de Republikeinen gecontroleerde kamers. De campagne werd verder gekenmerkt door een ongebruikelijke mate van geheimhouding van de kant van de regering, aldus leden van het Congres.

Juridische experts hebben de aanvallen veroordeeld als illegaal volgens nationaal en internationaal recht.

“Ik veroordeel de illegale agressie van de VS tegen Venezuela en de illegale ontvoering van zijn leider en zijn vrouw”, aldus Ben Saul, speciaal rapporteur van de VN voor mensenrechten en terrorismebestrijding. “Elk Venezolaans leven dat verloren gaat, is een schending van het recht op leven. President Trump moet worden afgezet en onderzocht voor de vermeende moorden.”

“Donald Trump heeft een illegale en roekeloze operatie voor regimeverandering in Venezuela gelanceerd”, aldus Matt Duss, uitvoerend vicevoorzitter van het Center for International Policy, in een verklaring. Hij riep het Congres op om actie te ondernemen tegen verdere aanvallen en vijandelijkheden.

“Trump is gekozen op basis van de belofte om oorlogen te beëindigen, niet om ze te beginnen”, vervolgde Duss. “Zijn illegale agressie tegen Venezuela breekt opnieuw die belofte en dreigt enkele van de ergste morele en strategische mislukkingen van het militaire avonturisme van de VS in het verleden te herhalen, waarvoor het Amerikaanse volk en gemeenschappen over de hele wereld een enorme prijs hebben betaald.”

Op de ochtend van de inval kondigde het Witte Huis aan dat Trump om 11 uur een toespraak zou houden in Mar-a-Lago. Hij was echter meer dan een half uur te laat voor zijn eerste openbare toespraak en plaatste in plaats daarvan een video met beelden die afkomstig leken te zijn van de militaire aanvallen, met als achtergrondmuziek “Fortunate Son” van Creedence Clearwater Revival, evenals een vermeende foto van Maduro aan boord van de USS Iwo Jima, op Truth Social.