Trumps SOTU-toespraak 2026: Economische misleiding en politiek theater

(Foto: Chad Davis, CC BY 4.0 Flickr; Agenten van ICE en Grenspolitie schieten op demonstranten in Minneapolis)

De misleidingen over de staat van de economie gingen over onderwerpen als inflatie en de kosten van levensonderhoud, recordniveaus op de aandelenmarkt en aandelenvermogens- creatie, zijn belastingverlagingen van 5 miljard dollar waarvan bijna alles ten goede is gekomen aan transnationale ondernemingen, bedrijfsleven en investeerders, en zijn tarieven die weinig te maken hebben met handel of economie en alles met het verhogen van de inkomsten voor defensie-uitgaven en politieke intimidatie van andere landen.

Banen

Het onderwerp banen werd slechts heel kort en terloops behandeld. Trumps vermijding van het onderwerp is begrijpelijk—gegeven dat de Amerikaanse economie het afgelopen jaar in totaal slechts 181.000 banen heeft gecreëerd; dat is dus nauwelijks 15.000 banen per maand, een niveau dat niet eens voldoende is om werk te bieden aan nieuwe toetreders tot de arbeidsmarkt, die gewoonlijk gemiddeld minimaal 100.000 per maand bedraagt.

Over het onderwerp banen maakte Trump bovendien helemaal geen melding van het huidige werkloosheidsniveau. Wanneer men ook werklozen die onvrijwillig parttime werken, tijdelijke krachten, ontmoedigde werkzoekenden, evenals voltijdswerkers meerekent, schat de overheid dat de werkloosheid gemiddeld rond de 8% ligt. Dat zijn meer dan 11 miljoen Amerikaanse werklozen! Bovendien sluit dat cijfer van 8% de 10 miljoen zelfstandige ondernemers uit, die de overheid in de statistieken handig classificeert als bedrijfsleiders in plaats van werknemers. Het werkelijke aantal werklozen is dus bij een juiste schatting minstens 10%.

Trump verwees bovendien terloops naar het feit dat de 181.000 banen die werden gecreëerd voor 100% in de particuliere sector—zonder natuurlijk het aantal te vermelden. Ook maakte hij geen melding van het feit dat hij erin geslaagd is 27.000 federale ambtenaren te ontslaan. Het is waar, zoals hij zei, dat de Amerikaanse economie in 2025 het hoogste niveau van werkgelegenheid ooit bereikt heeft—natuurlijk met 181.000 banen erbij.

Economische groei

Een ander economisch onderwerp, dat dit keer volledig werd genegeerd, was de algehele reële groei van de economie in 2025. Gemeten in termen van het bruto binnenlands product (bbp), de meest algemeen geaccepteerde indicator, groeide de Amerikaanse economie het afgelopen jaar slechts met 2,2%! Dat is minder dan de 2,4% in 2024, voordat hij werd gekozen. Nog zorgwekkender is dat de economie in de laatste drie maanden van 2025 nog sneller vertraagde tot slechts 1,4%. En het was eigenlijk nog veel langzamer, aangezien de inflatieaanpassing die door de overheid wordt gebruikt, de Personal Consumption Expenditure (PCE) prijsindex, berucht is vanwege het onderschatten van de inflatie, wat op zijn beurt de gerapporteerde bbp-cijfers verhoogt. Correct aangepast voor inflatie, lag het werkelijke bbp in 2025 dichter bij 1%ⁱ dan zelfs deBovenkant formulier

2,2% gerapporteerd

Niettemin pochte Trump bij verschillende gelegenheden: “wij zijn het tofste (heetste) land ter wereld!”

Wat betreft toekomstige economische groei, zegt Trump voortdurend dat andere landen hebben beloofd $18 biljoen te investeren in de Amerikaanse economie! Maar vrijwel al die beloften zijn slechts mondelinge toezeggingen, hoogstwaarschijnlijk bedoeld om Trump tijdens onderhandelingen over tarieven gerust te stellen. Het is moeilijk te zien hoe de Europeanen, Japanners en anderen—wiens economieën zich ofwel in recessie bevinden ofwel stagnerenⁱⁱ—dat bedrag in de Amerikaanse economie gaan investeren in plaats van in hun eigen economie.

Inflatie

Trump heeft weliswaar wat tijd besteed aan het herhaaldelijk beweren dat de inflatie in zijn eerste jaar in functie drastisch was verminderd. Meer dan eens verklaarde hij: “inflatie duikelt omlaag”. Hij verwees naar de zogenaamde ‘core’ inflatie in de PCE-prijsindex, die handig de voedselprijzen, huisvestingskosten, hypotheekrentes en alle andere soorten stijgende rentes op auto’s, creditcards en andere leningen uitsluit, —allemaal kosten die vorig jaar zijn gestegen!

En er was al een groot probleem met de PCE-prijsinflatie-index, of het nu ‘core’ is of wat men ‘headline’ noemt, wat voedsel- en energieprijzen omvat.

Lezers zouden kunnen denken dat de PCE wordt samengesteld door de overheid die een groot aantal van de miljoenen goederen en diensten in de economie onderzoekt. Dat doet het niet. Het neemt een samenvoeging van andere enquêtes en schattingen uitgevoerd door de Amerikaanse ministeries van Arbeid en Handel, combineert hun resultaten op de een of andere manier, voegt veronderstellingen van zichzelf toe, hanteert twijfelachtige methodologieën en komt uit op een cijfer dat de werkelijke prijzen in het algemeen zwaar onderschat. En hier is een groter probleem met de PCE in 2025. In het vierde kwartaal van 2025 sloot de overheid gedurende zes van de twaalf weken in de periode oktober-december. In die periode werden er geen enquêtes uitgevoerd door de ministeries van Arbeid of Handel waarop de PCE gebaseerd zou kunnen zijn. Dus had de helft van het kwartaal helemaal geen beschikbare gegevens. Dat weerhield de overheid er echter niet van om cijfers te verzinnen voor de zes weken dat het gewoon de ontbrekende zes weken invulde. Er stond dat het de gegevens had ‘geschat’. In vertaling betekent dit dat het gewoon de cijfers verzon om de resultaten van de twaalf weken glad te strijken.

De PCE staat er ook om bekend prijzen af te leiden van niet-prijsgegevens. Bijvoorbeeld, het vraagt verzekeringsmaatschappijen niet daadwerkelijk hoeveel ze hun prijzen vorig jaar hebben verhoogd. Het neemt hun winsten (die ze handig onderwaarderen om lagere belastingen te betalen) en ‘leidt’ daaruit de prijzen in de sector af! Er worden tientallen van zulke twijfelachtige methoden toegepast. En vergeet niet, geen huizenprijzen, geen stijgingen van hypotheekrentes, en geen hogere rentelasten van welke soort dan ook. Trump zei niets in zijn toespraak over de enorme prijsstijgingen die nu de economie binnendringen als gevolg van de verlagingen van Medicaid- en ACA-subsidies. Consumenten moeten nu de enorme kostenstijgingen zelf absorberen als ze het gewenste niveau van ziektekosten- verzekering willen behouden. Velen zullen dat niet doen. Maar geen van het verlies aan subsidies zal worden meegerekend als prijsstijging of worden weerspiegeld in de PCE.

Aandelenmarkten

Trump beschikt er altijd over te pochen dat de aandelenmarkt het zo goed doet. En het is waar dat de drie belangrijkste Amerikaanse aandelenmarkten—de DOW, S&P 500 en Nasdaq—allemaal recordniveaus bereikten in 2025. En toen begonnen ze in 2026 te crashen en zijn sindsdien allemaal blijven dalen. Waarom? Omdat ze in 2025 bijna allemaal opgepompt werden door speculatieve investeringen in de AI-bubbel. In de afgelopen weken begonnen beleggers echter koudwatervrees te krijgen over AI. De grote, transnationale techno-ondernemingen (o.a. Amazon, Google, Microsoft, Nvidia, Tesla) hebben honderden miljarden geïnvesteerd in de ontwikkeling van AI, maar het wordt voor beleggers (inter-nationale fondsen en banken) steeds duidelijker dat ze mogelijk de winst op de over-investering niet kunnen terugverdienen. AI dreigt ook de winst van andere technologie-, bank-, transport- en andere transnationale ondernemingen te ondermijnen. Daarom dalen ook hun aandelenkoersenⁱⁱⁱ.

De crypto-markten zitten nu in een nog grotere vrije val. Het enige spel dat ‘hot’ is, is goud en zilver. En hun oplopende stijging is het resultaat van Trump/VS sancties, tariefbeleid en de devaluatie van de Amerikaanse dollar, die tot nu toe sinds de inauguratie van Trump met meer dan 10% is gestegen. De Amerikaanse dollar doet het niet zo goed, maar Trump zei daar niets over. Als het heet is, is het een ‘hete aardappel’ die andere landen dumpen.

Belastingen

Trump heeft zijn 5 miljard dollar durende belastingwet van 2025 aangeprezen, die door zijn Republikeinen gecontroleerde Congres snel is aangenomen als de eerste maatregel van het afgelopen voorjaar 2025. De helft van de 5 miljard was eerlijk gezegd niet eens nieuw. Het vertegenwoordigde Trumps pakket belastingverlagingen uit 2018 van 4,5 miljard, meer dan de helft daarvan was voor grote transnationale ondernemingen. In 2018 werden die belastingverlagingen permanent gemaakt en ze kwamen zelfs niet ter sprake bij de verlenging in Trumps belastingpakket van 2025. Dus geen netto nieuwe fiscale stimulans van de economie daarvan.

Wat in 2025 ter herziening stond, waren voorstellen voor kleine bedrijven en particulieren. De voorzieningen voor kleine bedrijven werden nog aantrekkelijker gemaakt vergeleken met 2018. Dat gold ook voor de verlagingen van de inkomstenbelasting voor particulieren die voornamelijk degenen met een inkomen van meer dan $250.000 per jaar ten goede komen.

Trump, die zijn belastingwet van 2025 aanprijst, herinnert ons er graag aan, en dat deed hij opnieuw in zijn toespraak, dat hij de belastingen op fooien, overuren en sociale zekerheid heeft verlaagd. Maar zelfs een korte samenvatting van die bepalingen in de belastingwet van 2025 onthult iets veel minder spectaculairs. Het betekent niet dat er geen belasting op alle fooien wordt geheven. Bijvoorbeeld, een werknemer die $50.000 per jaar verdient en $5.000 aan fooien krijgt, krijgt slechts een belastingaftrek van $600. De belastingvrije overuren zijn beperkt tot slechts $12.000 per jaar. En de zogenaamde belastingvrije sociale zekerheid is een grote misleiding. Het werd door Trumps Congres verlaagd tot een magere extra aftrek van $6.000, en het betekent niet dat er helemaal geen belasting op sociale zekerheid wordt geheven. Bovendien lopen al deze zogenaamde belastingverlagingen voor de werkende klasse volledig af tegen 2028—in tegenstelling tot de belastingverlagingen voor bedrijven, ondernemingen en rijke individuen, die nu permanent en voor altijd zijn!

Trump kan gelijk hebben wanneer hij zijn belastingverlagingen van 2025 de “grootste belastingverlagingen in de geschiedenis” noemt, maar het zijn vooral de grootste voor investeerders, bedrijven en ondernemingen, met een klein symbolisch kruimeltje voor de rest en dat alles verpakt in een hoop misrepresentaties en regelrechte leugens.

Sinds 2001 trouwens hebben presidenten en congresleden van beide partijen belasting- verlagingen doorgevoerd die totaal meer dan $20 miljard bedroegen, waarvan tachtig procent ten goede is gekomen aan de ondernemingen en de rijken.

Die $20 miljard hebben significant bijgedragen aan het Amerikaanse overheidstekort van $1,77 miljard in 2025 en de stijging van de Amerikaanse nationale schuld van ongeveer $36,5 miljard toen Trump aantrad tot het huidige niveau van net geen $39 miljard. De andere belangrijke bijdragen aan die tekorten en schulden zijn de $9 miljard uitgegeven aan oorlogen, het Pentagon’s tegenwoordig $1 miljard per jaar oorlogsbegroting, en de $1,2 miljard die nu jaarlijks aan investeerders in Amerikaanse staatsobligaties wordt betaald om rente op die schuld te dekken. Daar wordt natuurlijk ook niet over gesproken. Of dat zijn begrotingstekort in 2025 vrijwel hetzelfde was als Bidens $1,8 miljard in 2024! Geen woord in zijn toespraak over de jaarlijks uit de hand gelopen tekorten en schulden. Ja, de Amerikaanse economie is ‘heet’ als de schuur die op het punt staat af te branden^iv.

Tarieven

Trump bracht enige tijd door met het hypen van zijn tariefbeleid. Hij pochte hoe zijn tarieven honderden miljarden dollars aan nieuwe inkomsten hebben opgeleverd—het exacte bedrag dat hij vermeed te noemen, aangezien het, volgens de recente uitspraak van het Hoog- gerechtshof, lijkt dat hij een deel daarvan moet teruggeven.

Men zou gedacht hebben dat hij iets zou zeggen over hoe tarieven de invoer hebben verminderd en daardoor het jaarlijkse handelstekort van bijna $1 miljard van de VS hebben verkleind. Maar dat deed hij niet. Waarom? Omdat de tarieven dat handelstekort niet al te veel hebben verminderd. Ze gaan niet over handel of handelstekorten De tarieven draaien om het genereren van inkomsten voor een overheid dat een begrotingstekort van $1,8 miljard heeft en dringend nieuwe inkomsten- bronnen nodig heeft, aangezien tegelijkertijd de belastinginkomsten worden verlaagd—en het moet meer fondsen ophalen om de oplopende defensie- en oorlogskosten te betalen. Totale Amerikaanse oorlog- en defensiekosten, niet alleen Pentagon-uitgaven, lopen nu op tot $2,1 miljard per jaar. En Trump zegt dat hij de Pentagon, nu op $1 miljard, nog eens $400 miljard aan wapens^v wil geven in zijn begroting voor 2027.

Tarieven gaan dus over het ‘afpersen’ van Amerikaanse bondgenoten en de rest van de wereldeconomie om meer inkomsten voor de Amerikaanse overheid te genereren om belastingverlagingen en meer oorlogsbestedingen te betalen (maar het managen van de fiscale crisis, HvM).

Tarieven zijn ook een middel om buitenlandse regeringen te intimideren zodat ze de ‘lijn volgen’ van het Amerikaanse buitenlands beleid. In die zin vormen ze een aanvulling op het Amerikaanse sanctiebeleid, dat de afgelopen jaren niet zo goed heeft gewerkt.

Trumps tariefbeleid is overal in te vinden. Het veroorzaakt echte economische druk voor veel Amerikaanse kleine bedrijven en boeren die markten en inkomsten verliezen, en tot op zekere hoogte ook voor consumenten van wie de prijzen voor geïmporteerde goederen stijgen.

Het is waar dat Trump het gemiddelde tarief op import naar de VS heeft verhoogd van eerder 2,4% tot ongeveer 13%. En degenen die denken dat wetgeving of het Hoog- gerechtshof hem zullen beletten ze verder te verhogen, hebben het naïef mis. Zijn visie is dat tarieven het economische wondermiddel voor alles wat de Amerikaanse economie treft. Zoals hij op een bepaald moment zei, duidelijk afwijkend van zijn voorbereide toespraak, wil hij dat tarieven op een dag zelfs de inkomstenbelasting voor particulieren vervangen!

Dat zou een de facto regressieve belasting op geïmporteerde goederen van minstens 30% betekenen. Op dat niveau zullen binnenlandse Amerikaanse producenten voldoende ruimte hebben om de prijzen van in de VS geproduceerde goederen gemiddeld met minstens 10% te verhogen. Tweecijferige chronische inflatie, iemand?

Dit waren de belangrijkste economische maatregelen die Trump besprak. Wanneer ze in meer detail worden bekeken, komt Trumps opschepperij over de prestaties van de Amerikaanse economie in 2025 neer op zijn best misleiding, en in de meeste gevallen regelrechte leugens.

De Amerikaanse economie groeit niet robuust maar vertraagt. Er worden nauwelijks banen gecreëerd. De inflatie is bijna twee keer zo hoog als door de PCE-index gerapporteerd, die op zijn beurt het Amerikaanse BBP overwaardeert. De aandelenmarktbubbels van 2025 beginnen uiteen te vallen, de AI-hype heeft zijn hoogtepunt bereikt, en de devaluatie van de Amerikaanse dollar versnelt en is de ergste sinds de jaren 70. Het Amerikaanse begrotingstekort en staatsschulden blijven uit de hand lopen en rente-uitgaven aan rijke houders van Amerikaanse staatsobligaties stijgen tot meer dan $1,2 miljard per jaar! De belastingverlagingen van 2025, zoals die van 2018, zullen nauwelijks of geen echte stimulans voor de economie bieden en de verlagingen voor de arbeidersklasse zijn een schijnvertoning van wat wordt beweerd. Beloftes van andere landen om in de VS te investeren zijn niets waard zonder de mondelinge toezeggingen of het papier waarop ze zijn geschreven, als ze al geschreven zijn. Tarieven gaan over het innen van inkomsten en politieke intimidatie van zowel bondgenoten als de rest van de wereld. Ze weerspiegelen het feit dat het Amerikaanse imperium krap bij kas zit en op zoek is naar radicale financieringsalternatieven in plaats van economische groei of schuldfinanciering die nu zijn grenzen bereikt. Tarieven ontwrichten op hun beurt wereldwijde toeleveringsketens en de wereldhandel en zullen ertoe leiden dat andere landen zich nog verder van de Amerikaanse dollar afwenden, waardoor de verdere devaluatie ervan wordt verzekerd.

Kortom, de Trump-economie en de VS zijn ‘heet’ alleen in de zin dat het thuis en wereldwijd een verbrandingsmotor wordt die opwarmt als gevolg van onvoldoende koelvloeistof. En wanneer motoren zo ‘heet’ worden, bevriezen hun mechanisch werkende onderdelen uiteindelijk gewoon.

Noten:

i De drie genoemde indicatoren (werkloosheid, BBP en inflatie) duiden erop dat de Amerikaanse economie zich in een stagflatie-crisis bevindt. Dit is kenmerkend voor een economie waarvan de belangrijkste sectoren (o.a. technologie, media, agribusiness, olie, petrochemie, military-industrial complex) gedomineerd worden door monopolies/grote transnationale ondernemingen die prijzen bepalen/verhogen en die investeringen en innovatie beperken.

Zo’n crisis leidt tot het zoeken naar “externe markten” door transnationale ondernemingen, banken en fondsen die gezamenlijk kunnen leiden tot een opgaande Kondratieff golf in de wereldeconomie zoals in de jaren 90 (de hyperglobalization Long Boom) door het ondermijnen van de vakbonden, de ICT-revolutie, de val van de Sovjet-Unie, de opening van Midden- en Oost-Europa, de opening van de Chinese markt en de oorlogen in Europa (Joegoslavië) en het Midden-Oosten. Zie William Jefferies, War and the World Economy,Trade, Tech and Military Conflicts in a De-globalising World, Cham, 2025

ii Ook de EU-economieën kennen een stagflatie-crisis die eveneens gedomineerd wordt door grote transnationale ondernemingen, in Duitsland zijn dat de zgn. DAX-ondernemingen, die verscherpt is door sterk gestegen gas-en olieprijzen van de Amerikaanse transnationale ondernemingen sedert de Oekraïne-oorlog. De Europese economie heeft in de jaren 90 een gigantische gedaanteverandering ondergaan door enorme fusie-en overnamegolven, zie Bastiaan van Apeldoorn, Transnational Capitalism and the Struggle Over European Integration. Londen, 2002.

iii Jack Rasmus verwacht een grote financiële crisis in 2026 door het tegelijk leeglopen van de financiële bubbels op de S&P 500 en Nasdaq aandelenmarkten (AI-aandelen), de bitcoin cryptomarkt en de goud- en zilvermarkten, zie https://jackrasmus.com/2026/02/19/how-close-is-the-next-financial-crisis/

iv Bij voortdurende belastingverlagingen voor de rijken en de stijging van de overheids-tekorten en staatsschulden en oplopende aflossingen/rentes door b.v. de bail-out van de banken en ondernemingen en stijgende militaire uitgaven, ontstaat er een groeiende kloof tussen overheidsinkomsten en uitgaven men spreekt dan van een zg. “Fiscale crisis van de staat” vooral op het moment dat de obligatiehouders (internationale fondsen, banken en ondernemingen) alleen nog bereid zijn deze schulden te financieren tegen stijgende rentelasten en bezig gaan zich op de obligatiemarkt zich te ontdoen van hun staatsobligaties. Zie voor een recente analyse van de uitgebreide rol van de Amerikaanse staat in de Amerikaanse economie en het ontstaan van de fiscale crisis, Berch Berberoglu, Class and Inequality in the United States, Leeds 2024, met name Chapter 4, Class State and Inequality in the United States.

v Jack Rasmus legt uit dat de VS de militaire confrontatie zoekt met alle BRICS plus landen (Venezuela, Cuba, Iran) om de Amerikaanse hegemonie te herstellen en daartoe een groot militair conflict met Rusland en in China in 2030 zal aangaan, de oorlog met de Oekraïne wordt zodoende gecontinueerd om in 2030 tot een grootschalige oorlog tegen Rusland over te gaan, zie https://www.youtube.com/watch?v=aOeko15poEM