Trumps aanval op Venezuela is anders dat het gebruikelijke Amerikaanse imperialisme

Op dit moment lijken MAGA(*)-ideologen Trump toe te juichen voor zijn besluit om Venezuela aan te vallen, de Maduro’s te ontvoeren en te verklaren dat de VS nu het land en zijn olieraffinaderijen zullen ‘besturen’.

Omdat MAGA-ideologen Trump altijd toejuichen. Maar ook omdat ze iets begrijpen wat te veel andere slimme mensen blijkbaar niet volledig lijken te begrijpen—dat dit een triomf is voor de MAGA-ideologie, ongeacht het uiteindelijke resultaat, iets wat niemand kan voorspellen.

Sommigen in het liberale midden zijn duidelijk in de war. Ze menen: “Hoe kan dit zijn wat Trump bedoelde toen hij zei ‘America First’? Hoe kan dat idee betekenen dat je een ander land aanvalt? Zijn achterban zal verontwaardigd zijn daarover.”

En sommigen aan de linkerkant zijn net zo verward. Ze vragen: “hoe kan iemand nu echt denken dat er iets bijzonder verontrustends of gevaarlijks is aan wat Trump doet, gezien het feit dat hij gewoon doet wat een lange reeks presidenten heeft gedaan, vooral in het westelijk halfrond, sinds het einde van de 19e eeuw? Wat is er nieuw?”

Beide antwoorden kloppen niet, omdat elk op een andere manier faalt om de volledige omvang van het Trumpisme te begrijpen.

Iedereen die de huidige aanval op Venezuela als strijdig met MAGA beschouwt, heeft niet opgelet bij MAGA.

De centrum-liberale verwarring berust op een tekortschieten in het begrijpen dat voor Trumpisme “America First” niet los kan worden gezien van “Making America Great Again,” en dat geen van beide kan worden begrepen zonder inachtneming van de bijzondere kenmerken van het Trumpistische autoritarisme: minachting voor wetten, cynisme over de vatbaarheid van de meeste Amerikanen voor de laagste vormen van verleiding, en grenzeloos geloof in letterlijke onzin. Geen van de retoriek van het Trumpisme moet te letterlijk worden genomen, en alles kan vrij gemakkelijk in het tegendeel worden omgezet zoals het de Leider uitkomt. Heeft iemand serieus ooit echt Trumps onzin over het “vredespresident” zijn serieus genomen?

“America First” heeft altijd Amerika eerst betekend. Niet “De Verenigde Staten” eerst. Amerika. Uiteraard is dit deels een kwestie van pure semantiek. “America First” is een betere slogan, die makkelijker over de tong rolt. Maar het is niet alleen dat, om twee redenen.

“De Verenigde Staten” is de naam van een specifieke, federaal georganiseerde en toch unieke natiestaat, aangeduid als zodanig door een Grondwet, waarvan de Preambule de natiestaat twee keer noemt als “de Verenigde Staten van Amerika.” [Opmerking: de taal van zelfs de Onafhankelijkheidsverklaring is anders, en kan worden gelezen als verwijzend naar de dertien koloniën die verenigd zijn, als onafhankelijke staten, in het gezamenlijk uitroepen van onafhankelijkheid.] Deze ‘Verenigde Staten’ duidt op en vormt iets heel specifieks, en het is verbonden met een zeer specifieke reeks grondwettelijke artikelen, talrijke daaropvolgende amendementen en een heleboel wetgeving en jurisprudentie. Voor Trump, en zijn huidige regering, en voor bijna al die Republikein die Trump steunen, verdient al deze grondwettelijke materie niets anders dan minachting.

En ‘America First’ ging altijd over Amerika, waarbij de verwijzing niet naar één enorm belangrijke natiestaat op het continent Noord-Amerika – de VS – was, maar naar Amerika, begrepen als één enorm landmassa, verbonden door een isthmus die alleen werd doorbroken door de aanleg van het Panamakanaal, begonnen in 1904 nadat de VS het gebied hadden verworven na de toepasselijk genaamde ‘Spaans-Amerikaanse Oorlog’. Die oorlog stelde Spanje tegenover de Verenigde Staten van Amerika, maar ook, vooral voor Amerikaanse ideologen, tegenover heel Amerika dat, gelukkig, door de Amerikaanse regering ‘bevrijd’ werd. In deze context betekent ‘Amerika’ dus Noord-Amerika, Midden-Amerika en Zuid-Amerika, onder toezicht van de welwillende VS.

Sinds de Monroe-doctrine claimde de VS een bijzondere hegemonie over de Amerika’s en het grootste deel van het Caribisch gebied.

Trumps ‘America First’ betekende nooit ‘het kan ons niet schelen wat er buiten onze grenzen gebeurt.’ Het heeft altijd betekend ‘wij echte authentieke Amerikanen—in tegenstelling tot de liberalen en marxisten en woke-liefhebbers van ‘illegalen’ en ‘crossdressers’—zullen bepalen wie het verdient om binnen te komen of wie eruit moet. En wij geloven dat het grote gevaar dat ons bedreigt uit het zuiden komt, en van die bruine mensen die bij ons binnendringen omdat ze verkrachters, moordenaars, drugshandelaren en sekshandelaren zijn.’

Trumpisme ging altijd over het heersen over het halfrond, het bouwen van muren, het versterken van grenzen, en het met alle middelen beheersen van de gevaarlijke bevolkingen in het zuiden. Een speciale liefde voor Bolsonaro, Kast en Milei. Een speciale haat voor Maduro, maar ook voor het Chavisme in het algemeen. Een speciale haat voor Cuba, ongetwijfeld versterkt door het ‘staatmanschap’ van ‘Kleine Marco’ Rubio. En bovenal een absolute vastberadenheid om die ‘indringers’ op afstand te houden.

Trumps recente nationale veiligheidsbeleid draait helemaal om zulke regionale dominantie, zoals door commentatoren veelvuldig is opgemerkt, of het nu MAGA-enthousiastelingen zijn die graag een wereld willen voorstellen verdeeld tussen de VS, Rusland en China, of liberalen en progressieven die terecht terugschrikken bij die gedachte.

Bovendien, wat zou men meer kunnen doen om “America Great Again” te maken dan het cosplayen van Teddy Roosevelts “Rough Riders” door Caracas aan te vallen en Maduro gevangen te nemen, waarmee hij aan de wereld laat zien dat Pete Hegseth een echte man is, zijn Pentagon een Oorlogsdepartement is, en zijn leger helemaal draait om de “krijgerethos” van doden en dingen kapot maken?

Iedereen die de huidige aanval op Venezuela als strijdig met MAGA beschouwt, heeft niet opgelet bij MAGA. Het is waar, zoals sommigen hebben opgemerkt, dat deze Amerikaanse interventie uiteindelijk veel Amerikaans bloed en middelen kan kosten, en dat daardoor velen in Trumps achterban zich tegen hem kunnen keren. Maar als dat gebeurt, komt dat niet omdat ze ideologisch tegen Amerikaanse militaire aanvallen of zelfs bezettingen zijn. Dat zal dan zijn omdat ze ideologisch tegen langdurige en kostbare oorlogen zijn. Maar de MAGA-aanhang verzet zich ook niet tegen het inzetten van massale wreedheid, zowel binnen als buiten de landsgrenzen, in naam van de ‘Amerikaanse Grootheid’.

Linkse mensen die spotten met personen die in de war of verbijsterd zijn over hoe Trump dit kon doen, hebben gelijk om te stellen dat Trumps aanval op Venezuela de laatste is in een rij van dergelijke imperialistische interventies. Maar ze hebben ongelijk als ze Trumps aanval zo simpel neerzetten, en de gebruikelijke clichés over het Amerikaanse imperialisme herhalen die te vinden zijn in oude essays van Chomsky of hoofdstukken uit boeken van Howard Zinn. Want op een andere manier weigeren zij ook rekening te houden met het bijzondere belang en gevaar van Trumps “America First,” dat geen voortzetting is van het Amerikaanse wereldimperialisme, gerechtvaardigd door een soort Wilsoniaanse idealistische visie over “het verdedigen van de democratie,” maar ronduit een afwijzing van het globalisme, alle vormen van idealisme, Wilsoniaans en anderszins, en van de democratie zelf.

Mondiaal gezien betekent dit absolute minachting voor mensenrechten waar dan ook, en een cynische eerbied voor een machtsstrategie van overheersing en verovering. Men begrijpt al lang heel goed dat de Amerikaanse retoriek over democratie en mensenrechten vaak geweld en uitbuiting heeft verhuld. Maar niet overal en niet tegelijkertijd. Bovendien, zelfs in het aangezicht van manifeste en immorele Amerikaanse hypocrisie—denk je dat de Centraal-Europese anticommunistische dissidenten zich niet bewust waren van de Amerikaanse steun aan Somoza, Pinochet en de sjah van Iran?—hebben democratie-activisten over de hele wereld gesteund op de retoriek van mensenrechten en democratie, hebben vaak toevlucht gezocht in de VS en de steun aan hun inspanningen aanvaard die werd geboden door USAID, het National Endowment for Democracy en het ministerie van Buitenlandse Zaken. Toen Nelson Mandela door president George H.W. Bush werd uitgenodigd in het Witte Huis, riep hij niet ‘weg met het Amerikaanse imperialisme’. Hij ging. Kun je je voorstellen dat zoiets met Trump zou gebeuren?

De Amerikaanse hypocrisie over het ‘de wereld veilig maken voor democratie’ was slecht, en soms heel slecht.

Trumps geopolitieke brutaliteit is erger. Veel erger. Ik betwijfel ernstig dat Lula nu denkt ‘Trump, Biden, Obama, Bush, het is allemaal hetzelfde.’ Omdat hij een ervaren en serieuze politicus is uit een land dat het verschil kent tussen dictatuur en een wankele en gebrekkige constitutionele democratie, en geen kritische toeschouwer uit een luie stoel in de VS die zich uitspreekt vanuit Berkeley of Ann Arbor.

Maar het is eigenlijk in de ‘binnenlandse’ Amerikaanse politiek dat de retoriek van ‘wat is er nieuw?’ het meeste tekortschiet.

In plaats van een argument zou ik deze zeer directe vragen stellen, zonder een specifieke volgorde van morele of politieke prioriteit:

Zie je niet dat de meest recente Trump/Hegseth-aanval op Venezuela precies is wat ze beiden voorspelden toen ze eind september spraken tot verzamelde generaals en admiraals in Quantico, en dat deze voorspelling verband hield met de expliciete suggestie dat soortgelijke dingen ook in Amerikaanse steden zouden kunnen gebeuren? Weet je dat nog? Heeft een Amerikaanse president en minister van Defensie zich ooit zo gedragen?

Heb je niet gemerkt dat het maandenlange Amerikaanse militarisme en geweld—moord—in het Caribisch gebied zich op Venezuela richt, terwijl Trump en Kristi Noem en Stephen Miller en Tom Homan tegelijkertijd Venezolanen en ingebeelde Venezolanen in de VS opzettelijk proberen vast te zetten en uit te zetten? En heb je gemerkt dat Trump vandaag heeft aangegeven dat binnenkort alle Venezolanen in de VS “bevrijd” zullen worden door terug te keren naar hun land, of ze dat nu willen of niet, of ze hier al twee jaar of twintig jaar wonen? Er is geen verschil tussen Trumps brute ICE-uitzettingsbeleid en de huidige aanval op Venezuela. Geen enkel.

Heb je gemerkt dat de demonisering van Venezuela door Trump/Hegseth/Rubio consequent is verwoord als een woedend anticommunisme, en dat het beschuldigen van communisten een centraal element is geweest, niet alleen van Trumps campagneretoriek, maar ook van zijn huidige project om de autonomie van Amerikaanse universiteiten aan te vallen en het onderdrukken van “anti-Amerikaans” lesgeven, praten en protesteren?

Heb je gemerkt dat er interessante overeenkomsten zijn tussen deze aanval op Venezuela en recente juridische tegenwerkingen van Trumps inzetten van de Nationale Garde? De rechters lijken aan te geven dat dergelijke inzetten mogelijk substantiële bewijzen vereisen dat de VS daadwerkelijk in oorlog is, of er moet een beroep worden gedaan op de Insurrection Act. (*1) Denk je dat het mogelijk is dat een aanhoudend conflict in Venezuela, wellicht gecombineerd met protesten tegen zo’n oorlog, Trumps positie kan versterken wat betreft dergelijke kwesties?

Kortom, iedereen die geeft om democratie in de VS of in Venezuela zou zich grote zorgen moeten maken over wat er nu gebeurt.

Ja, de VS heeft zich schuldig gemaakt aan talloze reactionaire en vaak zeer gewelddadige interventies in Latijns-Amerika, Centraal-Amerika en het Caribisch gebied — en elders. We mogen ze niet vergeten, noch mogen we de manieren negeren waarop ze voorlopers zijn van wat nu gebeurt.

Maar dit is anders. Omdat er nog nooit een Amerikaanse president is geweest die zo vijandig stond tegenover de constitutionele democratie en het idee van menselijke waardigheid en de autonomie van de civiele samenleving als Trump, en er is nog nooit een regering geweest—verbonden met een volledig geïntimideerde Republikeinse meerderheid in het Congres—die zich zo minachtend heeft gedragen in zowel de wereldpolitiek als de binnenlandse politiek.

Als je denkt dat dit niets meer is dan wat anderen hebben gedaan, dan denk je dat er geen verschil is tussen Trump en Biden of Obama, en dat er geen verschil is tussen Mike Johnson en Hakeem Jeffries, en weinig verschil tussen mogelijke Democratische overwinningen in het Congres in 2026—dit jaar—en voortgezet Republikeins bestuur van de nationale overheid.

En als je dat gelooft, dan . . . zou je echt beter moeten luisteren naar wat Zohran Mamdani, Alexandria Ocasio Cortez, Ilhan Omar, Bernie Sanders en Jamie Raskin zeggen. Want geen van hen zegt dat, en met goede reden—want ze menen het serieus als het gaat om het mobiliseren van en vervolgens uitoefenen van macht.

We hebben geen idee hoe dit Venezolaanse debacle zich zal ontwikkelen of wat de uiteindelijke politieke gevolgen zullen zijn.

Maar het zou een grote vergissing zijn om verrast te zijn door Trumps agressie tegen Venezuela, of om dit op de een of andere manier als tegenstrijdig te beschouwen met waar hij altijd daarvoor heeft gestaan. En het zou evenzeer een grote vergissing zijn om het te zien als “Amerikaans imperialistisch zaken doen zoals gewoonlijk.” Want niets aan Trump is “business as usual.”

Trump is oud en mist kracht en hij heeft obstakels ondervonden bij zijn inspanningen en hij is aangeschoten wild (hoewel denk je echt dat “Trump 2028” een grap is?). Hij is er ook in geslaagd zijn gezag te gebruiken om de publieke cultuur te vergiftigen en de rechterlijke macht, de pers, het openbaar onderwijs en de volksgezondheid aan te vallen. Hij heeft nog drie jaar van zijn ambtstermijn te gaan, en hij bezit vrijwel absolute controle over de uitvoerende macht van de regering en vooral over de repressieve apparaten van de nationale staat. Trump en zijn handlangers menen het bloedserieus met de MAGA-ideologie. En de MAGA-ideologie is gevaarlijk en zelfs dodelijk, of het nu in Caracas of in Chicago is.

Dit is niet normaal.

En het is zeer, zeer gevaarlijk.

(* MAGA: Aanhangers van Trump, met zijn Make America Great Again petje)

(*1) Noot vertaler: De Insurrection Act van 1807 is een federale wet in de Verenigde Staten die de president de bevoegdheid geeft om in te grijpen bij situaties van rebellie of binnenlands geweld om de wet te handhaven. Bron: Wikipedia.