Kapitein Marcos: “Geen vrijheid, geen democratie, geen gerechtigheid: de Amerikaanse kanonneerboten doen niet eens meer alsof ze die willen brengen.”

(Tekst en alle foto’ s van Diego Fernández González, El Salto Diario (el Salto Diaro is een cooperatief mediaproject in Spanje met meer dan 10.000 leden, je kunt ook lid worden. De links in de tekst voeren vooral naar Spaanstalige bronnen)

Bij de foto: Kapitein Marcos luistert naar de presentaties tijdens de Semillero-bijeenkomst in het CIDECI-Unitierra in San Cristóbal de las Casas.

“Het systeem respecteert zelfs zijn eigen internationale wetten niet.” Met deze woorden heeft het Zapatistisch Nationaal Bevrijdingsleger de invasie en bombardementen van de Verenigde Staten tegen Venezuela en de daaropvolgende ontvoering van president Nicolás Maduro en zijn vrouw, advocate en politica Cilia Flores, veroordeeld. Ze verzekeren ook dat Trump op deze manier “een heel gebied wil veroveren, als herstart van de veroveringsoorlogen van het grootkapitaal”.

In een verklaring die samen met meer dan 300 Mexicaanse en internationale organisaties en collectieven is ondertekend en verspreid, wijst het zapatisme de Verenigde Staten rechtstreeks aan als agressor en klaagt het dat hun rechtvaardigingen voor de oorlog “steeds belachelijker worden en de ware reden verbergen: winst”.

(Bij foto: Bord bij een van de collectieve eetkamers in het Caracol Oventic)

Het communiqué werd enkele dagen nadat kapitein Marcos opnieuw in Chiapas was verschenen gepubliceerd, in het kader van het evenement “Semillero de pirámides, historias, amores y, claro, desamores” (Zaadbed van piramides, verhalen, liefdes en natuurlijk liefdesverdriet, zie ook eerder artikel daarover op globalinfo), dat tussen 26 en 30 december door het EZLN werd georganiseerd in het CIDECI-Unitierra in San Cristóbal de las Casas. “Ze zullen uiteindelijk het Caribisch gebied vernietigen en ontvolken. Geen vrijheid, geen democratie, geen gerechtigheid: de Amerikaanse kanonneerboten doen zelfs niet meer alsof”, verklaarde kapitein Marcos tijdens zijn toespraak, verwijzend naar het interventionisme van de Verenigde Staten in Latijns-Amerika.

“Het vermeende democratische en bevrijdende streven van rechts botst op de realiteit van een oppositie die buitenlandse militaire interventie nodig heeft om zich staande te houden en zich te bevrijden”, aldus Marcos.

Met betrekking tot de situatie in Venezuela zette Marcos vraagtekens bij het discours van bevrijding dat door rechts op internationaal niveau wordt gepropageerd. Hij wees erop dat “het vermeende democratische en bevrijdende streven van rechts botst met de realiteit van een oppositie die buitenlandse militaire interventie nodig heeft om zich te handhaven en te bevrijden”, verwijzend naar de internationale steun waar de Venezolaanse oppositie om vraagt.

In diezelfde zin trok Marcos het verhaal dat door de media werd verspreid in twijfel. “Als, zoals de grote media beweren, de Oekraïense, Venezolaanse en Cubaanse volkeren zo onderdrukt en getiraniseerd worden door hun respectieve staten en zo naar hun vrijheid verlangen”, stelde hij, “waarom is dan een gewapende invasie door een buitenlandse militaire macht met een andere cultuur, een andere taal, een andere geschiedenis, een andere geografie en een ander doel nodig?” Vervolgens stelde hij dat “dit alles meer lijkt op een territoriale herindeling dan op een vrijheidsbeweging”.

(Foto: Zapatistische milities in de nachtelijke mist tijdens de viering van de verjaardag van de zapatistische opstand in Oventic. Door Diego Fernández González )

In zijn analyse plaatste Marcos deze conflicten in een nieuwe fase van kapitalistische expansie. Hij legde uit dat “de rek van de nieuwe veroveringsfase er wel ongeveer uit is” en dat, hoewel het lijkt op een terugtrekking, “de schijnbare terugtrekking van de nationale staten zich zal uitbreiden met oorlog”, die hij omschreef als een bron van winst en herorganisatie van het grondgebied. Hij voegde eraan toe dat het gaat om “hetzelfde kapitalisme van altijd, dat van winst maken in het snelst mogelijke tempo en te koste van alles”.

Hij stelde dat, zodra de effectiviteit van het opheffen van grenzen voor kapitaal en goederen is uitgeput, “een herconfiguratie van de gebieden” nodig zal zijn, dat wil zeggen “vernietigen en ontvolken om te herbouwen en te herschikken”.

In deze context stelde hij dat de huidige territoriale schaal niet toereikend is voor het kapitaal. Hij gaf aan dat “de regio’s binnen de nationale staten niet langer voldoende lijken te zijn” en dat Oekraïne, Palestina, het Latijns-Amerikaanse Caribisch gebied of Groenland ook niet zullen volstaan. Bovendien stelde hij dat, zodra de effectiviteit van het opheffen van grenzen voor kapitaal en goederen is uitgeput, “een herconfiguratie van de gebieden” nodig zal zijn, dat wil zeggen “vernietigen en ontvolken om te herbouwen en te herschikken”.

Jaarlijkse bijeenkomst 32 jaar na de opstand van de Zapatisten

Aan het Semillero, georganiseerd in het kader van de 32e verjaardag van de zapatistische opstand van 1994, namen een tiental sprekers uit verschillende domeinen deel. Onder hen was Bárbara Zamora, een advocate die de EZLN ondersteunde bij de onderhandelingen met de Mexicaanse regering die uitmondden in de Akkoorden van San Andrés. In overeenstemming met de recente verklaring van de zapatisten over Venezuela, bevestigde Zamora dat “degenen die aan de macht zijn zich niet aan de wet houden, zij staan erboven”.

(Foto: Zapatistische aanhangers volgen de gebeurtenissen van 31 december in de caracol van Oventic, in de Altos de Chiapas. Diego Fernández González)

Tijdens haar toespraak zette Zamora enkele van de belangrijkste wettelijke mechanismen uiteen die volgens haar hebben bijgedragen aan de onteigening van boeren- en inheemse gemeenschappen in Mexico. Zij verwees naar de hervorming van de landbouwwet, die de macht van privé-eigendom over land heeft vergroot, en naar de wet op koolwaterstoffen, die zij omschreef als “een wet die bijna gemaakt is om onteigeningen mogelijk te maken”, omdat deze wet de bezetting van land voor olie-activiteiten toestaat. Zij noemde ook de Mijnbouwwet, die bedrijven massale concessies heeft verleend om natuurlijke hulpbronnen te exploiteren en gemeenschappen uit hun gebieden te verdrijven.

De Mexicaanse socioloog Raúl Romero benadrukte het politieke gebruik van de geschiedenis door de machthebbers om hun macht in het heden te legitimeren. Hij wees erop dat bepaalde historische verhalen opnieuw worden aangewakkerd in functie van de huidige geschillen en gaf als voorbeeld de heropleving van de doctrine van Manifest Destiny en de Monroe-doctrine, die opnieuw worden verspreid in het Amerikaanse politieke discours. Volgens hem worden deze ideeën gebruikt om “Amerika voor de Amerikanen” te rechtvaardigen als basis voor de overheersing van de bevolkingen en gebieden van het continent door het Amerikaanse imperialisme.

De Uruguayaanse schrijver en journalist Raúl Zibechi, die zich bezighoudt met sociale bewegingen in Latijns-Amerika, nam ook deel aan de conferentie met een overzicht van verschillende ervaringen van inheemse autonomie waarvoor de EZLN “een groot voorbeeld en inspiratiebron” is geweest. Een van de genoemde voorbeelden was Cecosesola, een coöperatief netwerk met zetel in Barquisimeto (Venezuela), dat zich organiseert om goederen en diensten aan te bieden tegen betaalbare prijzen via een solidair economisch model. Zibechi maakte ook van zijn interventie gebruik om zijn “afkeuring uit te spreken over de agressie die Venezuela ondergaat”.

Op 31 december, na de dagen van de Semillero in San Cristóbal de las Casas, herdacht het EZLN de 32e verjaardag van zijn opstand in de caracol van Oventic, in de Altos de Chiapas. Meer dan duizend mensen, waaronder aanhangers en deelnemers uit meer dan 40 regio’s, kwamen bijeen op een avond die gekenmerkt werd door de mist die het gebied al vroeg in de ochtend had omhuld. Om elf uur ’s avonds marcheerden honderd militiemensen naar het plein en vormden een rij voor het podium van waaruit Subcomandante Insurgente Moisés het woord nam: “We zijn hier niet om te vieren, we zijn hier om aan de kaak te stellen”.

“32 jaar geleden hebben we het gedaan omdat we geen andere keuze hadden, en we gaan door omdat er geen vrijheid, gerechtigheid of democratie is”: Subcommandant Moisés

In zijn toespraak herinnerde de ondercommandant eraan: “32 jaar geleden hebben we het gedaan omdat we geen andere keuze hadden en we gaan door omdat er geen vrijheid, gerechtigheid of democratie is”. Vervolgens verwees hij naar de aanhoudende straffeloosheid in Mexico: “Wat is er gebeurde in 1968? Wat gebeurde er met de vrouwen in Ciudad Juárez? Wat gebeurde er in Ayotzinapa? En nog vele duizenden anderen van wie we niet eens de naam kennen of weten waar ze zijn. Ze blijven ons bedriegen.” Ten slotte voegde hij eraan toe: “Elke dag zijn we gedurende deze 32 jaar aangevallen omdat ze niet willen dat dit een voorbeeld wordt voor ons, de mensen van onderop.”

—————-

(* Noot van de vertaler: Marcos had zich aanvankelijk de militaire titel van ‘ subcommandant’ gegeven, maar veranderde van ‘ nom de guerre’ in eerst Sucommandante Galeano (naar een vermoorde leraar in Chiapas) en sinds 2023 Capitán Insurgente Marcos. Kapitein omdat hij ondergeschikt is aan het inheemse ‘ clandestiene revolutionaire inheemse comitee’ CCRI-CG in het Spaans. Zie wikipedia. EZLN staat voor Ejército Zapatista de Liberación Nacional, het ‘ leger’ dat sinds 1994 dat deel van Chiapas, de meest zuidelijke deelstaat van Mexico bevrijd houdt, maar ook als doel heeft om een einde te maken aan alle legers…)