De werkende klasse in het tijdperk van de door AI gestuurde apocalypse

9 september 2026 door Dr. Jack Rasmus op Z-net (vertaling en bewerking Henry van Maasakker)

(Foto: Data Centre door Florian Hirzinger, Creative Commons 3.0)

De banengroei is tot stilstand gekomen en de lonen zijn gemiddeld gestagneerd, terwijl ze voor miljoenen mensen met een gemiddeld of lager inkomen zelfs zijn gedaald. Het artikel legt vervolgens uit hoe deze nijpende situatie nog veel erger zal worden, omdat de volgende generatie Agentic AIⁱ in 2026 dit jaar al miljoenen banen zal doen verdwijnen en volgend jaar nog meer.

De regering-Trump schept bijna dagelijks op over hoe geweldig de Amerikaanse economie is en hoe goed het Amerikaanse werknemers nu gaat. Maar de feiten spreken dat dramatisch tegen. Hier zijn de feiten over de huidige stand van zaken met betrekking tot banen en lonen voor de arbeidersklasse in Amerika rond Labor Day 2026 – en waarom de komende twee jaar zowel de werkgelegenheid als de lonen aanzienlijk zullen verslechteren. (Alle gegevens zijn afkomstig uit de databases van de Federal Reserve en het ministerie van Arbeid van de Amerikaanse overheid of de Wall Street Journal).

Voor een werker is niets belangrijker dan een baan hebben. Daarnaast is een baan die fatsoenlijk betaalt, zodat het gezin een redelijke levensstandaard kan bereiken, van groot belang. Ten derde is een baan met enige zekerheid van baanstabiliteit essentieel.

De situatie van de Amerikaanse arbeidersklasse is op alle fronten erbarmelijk op Labor Day 2026 (Labor Day is traditioneel op de eerste maandag in september, vert.).

Het beeld van de bedrijfswinsten

Daarentegen floreert de Amerikaanse economie. Het is de bedrijven nog nooit zo goed gegaan. In 2008 bedroegen de bedrijfswinsten als onderdeel van het Amerikaanse nationale inkomen 943 miljard dollar. In 2012 was dit meer dan verdubbeld tot 2,2 biljoen dollar. Vlak voor de coronacrisis van 2020-2021 bedroegen de winsten in 2019 2,43 biljoen dollar. Vervolgens schoten ze door de recessie heen en stegen ze naar 3,5 biljoen dollar in 2020-2021. Grote bedrijvenⁱⁱ hebben het dus behoorlijk goed gedaan tijdens de coronacrisis.

Het bleef daar niet bij. Onder Biden bleven de winsten stijgen tot 4,12 biljoen dollar tegen de tijd dat hij eind 2024 zijn ambt verliet. En onder Trump stegen ze tot 4,53 biljoen dollar aan het einde van 2025. Op basis van de eerste helft van 2026 zullen de winsten naar verwachting de 6 biljoen dollar overschrijden tegen het einde van 2026. Dat is bijna een verdrievoudiging ten opzichte van 2019!

Met de enorme, bijna verdrievoudiging van de bedrijfswinsten sinds 2019 zou je verwachten dat de werkgelegenheid en de lonen navenant zouden stijgen. Misschien niet een verdrievoudiging. Of zelfs een verdubbeling. Maar op zijn minst een stijging met een laag tweecijferig percentage. Maar dat gebeurde niet. Bij lange na niet. Niet sinds 2008; niet sinds 2019; en ook niet in de afgelopen 20 maanden (2025-2026) onder Trump.

Het lange termijnbeeld van werkgelegenheid en lonen: 2007-2026

(BANEN)

Laten we eens kijken hoe het de arbeidersklasse is vergaan wat betreft werkgelegenheid. We beginnen met het jaar 2007. Dat was een topjaar qua werkgelegenheid, ruim vóór de crisis van 2008-2009 en het verlies van tientallen miljoenen banen in die jaren.

In 2007 bedroeg de totale omvang van de Amerikaanse burgerlijke beroepsbevolking – dat wil zeggen alle werkenden en werklozen die op zoek waren naar werk (in de VS kun je werkloos zijn zonder actief naar werk te zoeken, in welk geval je technisch gezien niet als ‘werkloos’ wordt beschouwd en niet in de werkloosheidsstatistieken voorkomt) – 153,9 miljoen.

Volgens het meest recente Amerikaanse banenrapport van augustus 2026 waren er 169,7 miljoen mensen in de burgerlijke beroepsbevolking.

Dat betekent dat er in de afgelopen 18,67 jaar, van 2007 tot en met augustus 2026, in de VS 15,8 miljoen banen zijn gecreëerd. Dat is ongeveer 850.000 banen per jaar. Gedeeld door maanden is dat slechts 73.800 banen per maand.

Economen gaan er doorgaans van uit dat er maandelijks gemiddeld 125.000 nieuwe mensen tot de beroepsbevolking toetreden. Dit zijn studenten die de arbeidsmarkt betreden, voormalige gepensioneerden die weer aan het werk moeten omdat ze het financieel niet meer redden, jongeren die voor het eerst de arbeidsmarkt betreden en andere categorieën herintreders.

Met andere woorden: sinds 2007 worden in de VS onvoldoende banen geschapen voor burgers die tot de beroepsbevolking willen toetreden en willen werken.

Waar zijn deze burgers dan gebleven? De meesten zijn helemaal uit de beroepsbevolking gestapt. De Amerikaanse overheid heeft daar een statistiek voor: de arbeidsparticipatiegraad. Naar schatting maakte 66% van de bevolking in de werkzame leeftijd in 2007 deel uit van de beroepsbevolking. Dat is nu 61,6%. Dat is 4,5% minder dan voorheen. Dat is 4,5% van de ongeveer 170 miljoen mensen die nu werken. Ofwel zo’n 7,6 miljoen mensen die sinds 2007 helemaal uit de beroepsbevolking zijn gestapt. Overigens hebben ze geen baan, maar worden ze volgens de berekeningsmethode van de Amerikaanse overheid niet als werkloos beschouwd. Dat betekent dat het huidige werkloosheidspercentage van 4,1% in augustus 2026 minstens het dubbele van die 4,1% zou moeten zijn.

Een andere maatregel van het ministerie van Arbeid laat de omvang van het probleem zien: de VS slaagt er steeds minder in om banen te vinden voor al haar burgers die willen werken. Het wordt de werkgelegenheidsratio genoemd. Gezien de bevolkingsgroei in de VS, schat deze ratio het percentage van de bevolking dat werk kan vinden. Net als de arbeidsparticipatie daalt ook deze maatstaf op de lange termijn. Terwijl de Amerikaanse bevolking steeg van 303 miljoen in 2007 naar 343 miljoen nu, is die ratio eveneens gedaald – van 62,7 naar 59,1.

Met andere woorden: de VS kunnen niet langer zoveel banen creëren dat de bevolking voldoende werk heeft, zoals vroeger. Steeds meer mensen die geen werk kunnen vinden, haken af ​​en worden niet meegeteld in de werkloosheidscijfers.

Dit gaat niet over banenverlies als gevolg van recessies. Dat is een andere, aparte oorzaak. Dit is structureel. Het gaat over een economie die op de lange termijn onvoldoende banen kan bieden aan werknemers die de arbeidsmarkt betreden en willen werken.

De afgelopen vierenhalf decennia laten ook een patroon zien van samenwerking tussen politici en multinationals om de creatie van voltijdse banen consequent te ondermijnenⁱⁱⁱ. In de jaren tachtig werden miljoenen onvrijwillige deeltijdbanen voor het eerst legaal toegestaan ​​als vervanging voor voltijdse banen. De lonen waren lager en er waren weinig secundaire arbeidsvoorwaarden. In de jaren negentig werden er miljoenen tijdelijke banen bij gecreëerd met weinig tot geen secundaire arbeidsvoorwaarden en zonder baanzekerheid. Zowel deeltijd- als tijdelijke banen waren wettelijk uitgesloten van de cao’s van vakbonden, voor zover die al bestonden.

Vrijhandelsovereenkomsten na 1989 exporteerden miljoenen voltijdse banen naar het buitenland. De opkomst van flexwerk na 2000 zorgde ervoor dat werknemers van de loonlijst van een bedrijf verdwenen en op zoek gingen naar werk als zelfstandige – vaak opnieuw ingehuurd door dezelfde bedrijven die hen hadden ontslagen. Massale belastingverlagingen voor bedrijven na 2001 moedigden bedrijven verder aan om miljoenen van hun werknemers te vervangen door kapitaalgoederen. De overheid vergoedde bedrijven uiteindelijk de volledige kosten van de apparatuur die de ontslagen werknemers had veroorzaakt.

Tientallen miljoenen voltijdse werkers in de VS zijn sinds 1980 hun baan kwijtgeraakt door deze verschillende factoren, of zijn gedwongen tot deeltijd-, tijdelijk of flexibel werk tegen een lager loon, met weinig tot geen secundaire arbeidsvoorwaarden en zonder enige vorm van baanzekerheid.

Al deze ontwikkelingen zijn voorbeelden van wat structurele werkloosheid wordt genoemd. Ze staan ​​los van en komen bovenop het banenverlies als gevolg van recessies en conjunctuurschommelingen, oftewel cyclische werkloosheid. Bovenop de chronische, langdurige zwakte in de banengroei verloren tientallen miljoenen mensen hun baan tijdens de grote crises van 2008-09 en 2020-21, om nog maar te zwijgen van kleinere recessies en perioden van economische stagnatie.

De zwakke, en steeds zwakkere, banengroei in de Amerikaanse economie staat op het punt om nog veel slechter te worden. Sterker nog, dat is nu al het geval. De oorzaak is de technologische revolutie op het gebied van kunstmatige intelligentie^iv, die in 2022-2023 haar eerste impact had en nu, in 2026, een steeds grotere negatieve invloed uitoefent op de banen en lonen van de Amerikaanse arbeidersklasse. Daarover later meer.

(LOON)

De Amerikaanse arbeidersklasse heeft het sinds 2007 qua reële lonen niet beter gedaan.

Als we het over de arbeidersklasse hebben, moeten we de salaris- en compensatieverhogingen van managers, CEO’s en zelfstandigen zoals artsen, advocaten, kleine ondernemers, enzovoort, niet meerekenen. De reguliere media voegen hun lonen en compensaties er graag aan toe om de totale looncijfers er beter uit te laten zien dan ze in werkelijkheid zijn.

De meest relevante statistiek voor de arbeidersklasse betreft de lonen van zogenaamde ‘productiemedewerkers en niet-leidinggevende werknemers’ (Production and Non-Supervisory workers PNSW), een subgroep van ongeveer 110 miljoen werkers die samen zo’n 81% van de totale particuliere niet-agrarische beroepsbevolking in de VS uitmaken.

Het reële uurloon voor werkers in de publieke sector bedroeg in 1983 $8,03 (gecorrigeerd voor inflatie met behulp van het door de overheid gehanteerde basisjaar 1982-84, de meest geciteerde statistiek voor inflatiecorrectie). In augustus 2026 was dit gestegen tot $9,94.

Dat is een reële loonsverhoging van ongeveer 4,4 cent per uur per jaar sinds 1983!

Dat is waarschijnlijk ook een overschatting, om verschillende redenen. Ten eerste is het een gemiddelde. Van de 110 miljoen werknemers in PNSW verdienden degenen met een mediaan salaris minder dan de top 10%, en degenen die ver onder het mediaan verdienden nog minder. Ten tweede is er de kwestie van de gebruikte inflatie-index, de consumentenprijsindex (CPI), om het reële loon te berekenen na correctie voor inflatie. De schattingen van deze auteur concluderen dat de CPI de werkelijke inflatie met minstens nog eens 1% per jaar onderschat. Ten derde, zelfs als het geen gemiddelde is en als het correct is gecorrigeerd voor inflatie, betekent het nog steeds niet dat de werknemer $9,94 te besteden heeft. Het nettoloon na stijgende belastingen en andere inhoudingen vermindert de winst van $1,14 nog verder. Dit alles betekent dat de reële lonen niet eens de schamele 4,4 cent per uur zijn gestegen, volgens de overheidscijfers.

Het reële weekloon is een andere maatstaf voor de hoogte van het loon. Het weekloon wordt berekend door het aantal gewerkte uren per week te vermenigvuldigen met het uurloon en vervolgens te corrigeren voor inflatie met behulp van de consumentenprijsindex.

De resultaten zijn vergelijkbaar met het uurloon. Het gemiddelde wekelijkse inkomen voor werknemers in de productie en niet leidinggevende werkers (PNSW) bedroeg in 1983 $272 per week. In augustus 2026 was dit $336. Dat is een stijging van ongeveer $1,49 per jaar in het wekelijkse inkomen.

De korte termijn onder Trump: 2025-2026

Als we de korte termijn definiëren als de afgelopen 20 maanden van de Trump-regering, van januari 2025 tot en met augustus 2026, dan laten de gegevens zien dat zowel de banengroei als de loonstijging nog verder zijn afgenomen.

(BANEN)

De werkgelegenheid in de particuliere sector (exclusief de landbouw) steeg van januari 2025 tot en met augustus 2026 van 131,9 miljoen naar 132,7 miljoen. Dat zijn 800.000 banen, ofwel gemiddeld 40.000 banen per maand, oftewel ongeveer de helft van het maandelijkse gemiddelde van 74.000 over de langere termijn sinds 2007. Met andere woorden, onder Trump worden er slechts half zoveel banen gecreëerd in de niet-agrarische sector als over de langere termijn sinds 2007. En vergeet niet dat die langere termijn sinds 2007 twee periodes van enorme banenverliezen omvat, namelijk 2008-2009 en 2020-2021.

Onder Trump groeide het aantal banen in de overheidssector niet alleen niet met de helft van het maandelijkse tempo, maar daalde het zelfs. De werkgelegenheid bij de overheid in alle sectoren – federaal, staats- en lokaal – daalde van 23,5 miljoen in januari 2025 naar 23,3 miljoen in augustus 2026, een afname van 200.000.

Zowel de arbeidsparticipatiegraad als de werkgelegenheidsgraad zijn onder Trump blijven dalen: de eerste van 62,5% naar 61,6 % en de laatste van 59,9% naar 59,1%. Meer werkers verlieten daardoor de arbeidsmarkt, of deden geen poging om te gaan werken, of slaagden er niet in een baan te vinden en gaven het op. Deze aantallen zijn echter niet terug te vinden in de officiële werkloosheidscijfers van de Amerikaanse overheid. Ze worden door de overheid simpelweg als ‘vermist’ beschouwd en nooit meegenomen in de berekening van het werkloosheidspercentage. Dit is een van de redenen waarom het werkloosheidspercentage tegenwoordig nauwelijks meer verandert van jaar tot jaar, ondanks de steeds zwakkere vooruitzichten voor banengroei.

Een analyse van de totale werkgelegenheid in de private sector (exclusief de landbouw) per bedrijfstak sinds 2025 laat weinig tot geen netto banengroei zien, of zelfs een daling. Het aantal banen in de maakindustrie daalde van 12,6 miljoen naar 12,4 miljoen. De sectoren professionele dienstverlening en zakelijke dienstverlening en detailhandel, twee zeer grote werkgelegenheidssectoren, stagneerden beide sinds januari 2025 zonder banengroei: de eerste sector staat nu op 22,5 miljoen en de tweede op 15,4 miljoen, net als 20 maanden geleden. Alleen de algemene dienstensector, waar veel ongeschoolde en instapbanen voorkomen, liet enige groei zien – van 136,5 naar 137,4 miljoen. Dit is belangrijk om te benadrukken, aangezien de huidige, toenemende impact van AI op de arbeidsmarkt deze sector als eerste en het hardst treft.

Om diverse redenen, die te maken hebben met de gebruikte methoden en de manier waarop gegevens worden verzameld, overschatten de maandelijkse Amerikaanse banenrapporten het aantal gecreëerde banen vaak aanzienlijk. Deze rapporten (gebaseerd op twee enquêtes, de Current Population Survey en de Current Establishment Survey) worden het volgende jaar aangepast met behulp van nieuwe gegevens uit de werkloosheidsverzekeringsgegevens van de staten.

Zo werd in de laatste twee jaar van de regering-Biden het werkelijke aantal gecreëerde banen bijvoorbeeld met respectievelijk 598.000 en 898.000 overschat, volgens de Amerikaanse ‘kwartaalstatistieken over werkgelegenheid en lonen’ (QCEW).

Volgens de maandelijkse banenrapporten werd de totale banengroei voor 2025 geschat op 584.000. Dit cijfer werd met 403.000 banen naar beneden bijgesteld, waardoor het werkelijke totaal voor heel 2025 slechts 181.000 gecreëerde banen bedroeg.

In de zomer van 2025 creëerde de Amerikaanse economie, zelfs volgens de maandelijkse banenrapporten, slechts 35.000 banen per maand gedurende drie maanden. Er werden grote verliezen geleden in belangrijke sectoren zoals de industrie, professionele en zakelijke dienstverlening en de overheid. In augustus 2025 raakte Trump in paniek en verklaarde dat het management van het Bureau of Labor Statistics de cijfers vervalste om hem in een kwaad daglicht te stellen, waarna hij directeur McEntarfar ontsloeg.

In de zomer van 2026 stortte de banengroei opnieuw in, met minder dan 30.000 nieuwe banen in zowel juni als juli, hoewel de cijfers in augustus weer stegen tot 162.000. De samenstelling van die 162.000 is echter twijfelachtig, aangezien meer dan 100.000 daarvan toe te schrijven zijn aan arbeiders in de horeca (59.000 erbij) en leraren (42.000). Sommige economen merken op dat de 59.000 te danken was aan de eenmalige piek in verband met het WK voetbal in de zomer. Nog eens 42.000 werden toegeschreven aan het onderwijs. Je zou je kunnen afvragen waarom de terugkeer van leraren in augustus niet als een seizoenscorrectie wordt beschouwd. Is het basis- en voortgezet onderwijs in één maand tijd echt zo snel gegroeid?  

Het valt nog te bezien wat de naar beneden bijgestelde werkgelegenheidscijfers van QCEW voor 2026 zullen zijn wanneer deze in februari 2027 worden gepubliceerd. Zal Trumps politiek een rol spelen? Of zal de neerwaartse trend in de banengroei zich voortzetten?

(LOON)

Het beeld voor de korte termijn lonen onder Trump vanaf januari 2025 is duidelijker.

Onder Trump is er de afgelopen 20 maanden geen sprake geweest van een stijging van de voor inflatie gecorrigeerde uur- of weeklonen voor productie- en niet-leidinggevende arbeiders in de VS.

Het inflatie gecorrigeerde gemiddelde uurloon bedroeg $9,93 in december 2024 en $9,94 in augustus 2026. Hetzelfde geldt voor het gemiddelde weekloon: $335 in december 2024 en $336 nu.

Dat betekent dat de stijging van het reële uurloon voor arbeiders in de Production and Non-Supervisory workers (PNSW) sinds 2007 slechts 2,6 cent per uur bedroeg. Vergeleken met het gemiddelde van 4,4 cent per uur over de langere periode 1983-2026, laat de periode 2007-2026 een nog tragere reële loonstijging zien van 2,6 cent. Hoe gering dit bedrag ook is, de stijging neemt in de loop der tijd af.

En onder Trump in 2025-2026 zijn de stijgingen voor zowel het reële uurloon als het reële weekloon volledig gestagneerd – met andere woorden, er is helemaal geen stijging. En als de inflatie nauwkeuriger zou worden ingeschat, of als de mediaan in plaats van het gemiddelde zou worden genomen, zouden de reële uur- en weeklonen onder Trump een daling laten zien. Het nettoloon zou er nog slechter aan toe zijn.

Als de vooruitzichten voor banengroei en reële lonen voor de arbeidersklasse in 2025-2026 somber zijn, hoe zit het dan met de middellange en langere termijn, van 2027 tot en met 2030?

Hoe slecht de situatie voor de arbeidersklasse in 2026 ook is, het zal alleen maar erger worden – en snel. De huidige trends in kunstmatige intelligentie zullen de crisis op het gebied van banen en lonen voor de Amerikaanse arbeidersklasse ongetwijfeld versnellen. En wel hierom.

De Armageddon van de banen voor Agentic AI

De AI-revolutie voltrekt zich in fasen. De eerste fase begon rond eind 2022 met de introductie van het AI-model ChatGPT. Dit was eenvoudige AI. Iemand programmeerde het model om een ​​taak uit te voeren. Er werd een resultaat opgegeven, de benodigde tools werden bepaald en de data werd geïdentificeerd. Vervolgens werd het model aangestuurd met een menselijke instructie. De gebruiker definieerde de parameters en ChatGPT voerde de taak sneller uit dan welk mens dan ook. En naarmate het model meer taken uitvoerde, werd het nauwkeuriger en maakte het minder fouten. Bovendien werkte het 24/7. Geen pauzes. Geen feestdagen. Geen vakanties. Geen secundaire arbeidsvoorwaarden. Sneller en goedkoper betekende meer productiviteit. Dat leidde tot lagere productiekosten en dat vertaalde zich in meer winst. Niet alleen door hogere productiviteit, maar ook omdat het resulteerde in aanzienlijke ontslagen van werknemers. AI draait om geld verdienen door de arbeidskosten te verlagen en de productiviteit te verhogen.

ChatGPT en zijn concurrenten richtten zich op het vervangen van eenvoudige besluitvormingstaken die voorheen door mensen werden uitgevoerd. Taken die weinig vaardigheid vereisten. Waar het besluitvormingsproces duidelijk gedefinieerd, ondubbelzinnig en repetitief was. Dit betekende veel instapfuncties in de dienstverlening en de productie.

Onderzoeksbureaus zoals Goldman Sachs en McKinsey Consulting gaven al vroeg voorspellingen over het potentiële banenverlies als gevolg van AI. Goldman Sachs voorspelde 300 miljoen banen wereldwijd. Sindsdien hebben tientallen andere bronnen voorspellingen gedaan over banenverlies. Bijna allemaal spreken ze van honderden miljoenen verloren banen, plus banen die minder gespecialiseerd en minder waardevol (en dus minder betaald) worden.

Beroepen zoals data-invoer medewerkers, telemarketeers, klantenservicemedewerkers, kassamedewerkers, medische transcriptiemedewerkers, vertalers, copywriters, verzekeringsdeskundigen, ondersteunende juridische medewerkers, programmeurs en vele anderen werden in eerste instantie getroffen door de eerste generatie AI ChatGPT 3-4 en zijn klonen. Tegen 2026 zullen in deze sectoren al miljoenen mensen zijn verdwenen en er is nog steeds banenverlies gaande.

De tweede generatie AI verscheen in 2026. De impact ervan op de arbeidsmarkt zal veel groter zijn dan die van de eerste generatie ChatGPT. Deze generatie heet ‘Agentic AI’. Het doel is om banen te creëren die betrokken zijn bij de gehele workflow van bedrijven in het algemeen, niet alleen in bepaalde sectoren. Agentic AI is niet branchespecifiek. Agentic AI is niet afhankelijk van herhaalde aanwijzingen van een menselijke gebruiker, zoals ChatGPT. Agentic AI werkt autonoom. Geef het een einddoel en het zoekt naar tools en databases waar nodig om dat doel te bereiken.

Agentische AI ​​gaat over AI die AI beheert. Het is AI op vele malen grotere schaal. De schaalbaarheid is potentieel onbeperkt. Het is AI die banen overbodig maakt, niet alleen banen die te maken hebben met eenvoudige besluitvorming, maar ook met wat soms ‘kenniswerkers’ worden genoemd. Het is AI die opklimt in de keten van geschoolde en complexe besluitvorming.

Agentische AI ​​heeft begin 2026 de economie met een ongekende kracht en snelheid veroverd. De technologie bestaat nog maar negen maanden en de impact ervan neemt toe. De belofte van aanzienlijke kostenbesparingen en winstgroei heeft ertoe geleid dat het management de implementatie ervan overhaast, ongeacht de onbekende ontwrichtende gevolgen.

Agentische AI ​​betekent dat een AI-agent als ‘orkestrator’ de taken van talloze andere agents onder zijn leiding aanstuurt en beheert. Met nadruk op ’talloze’. Het is toepasbaar op workflow management in alle sectoren en bedrijven. Functies zoals projectmanagers, productmanagers, marketingmanagers en midden- tot hoger management in het algemeen worden overbodig, of zullen dat binnenkort worden. Veel HR-functies, marketing, boekhouding, juridische zaken en andere ‘backoffice’-taken worden overbodig. Banen als researchanalist van allerlei soorten, waaronder beursanalisten, marktonderzoeksanalisten, systeemanalisten, enzovoort, vallen allemaal onder de verantwoordelijkheid van agentische AI. Traditionele kwaliteitscontrolefuncties zullen verdwijnen. Agentische AI^v ​​beheert zijn eigen kwaliteitscontroletaken. Als het een fout maakt, corrigeert het zijn code zelf.

Dit zijn geen instapfuncties of banen waarbij je simpelweg beslissingen neemt. Het zijn functies die cruciaal zijn voor het beheren van de algehele workflow binnen vrijwel elk bedrijf in elke branche.

Het grootste deel van het creatieve werk binnen bedrijven wordt ook verdrongen door AI. Recente onderzoeken toonden bijvoorbeeld aan dat 40% van alle liedjes die in de eerste helft van 2026 werden gecreëerd, een element van AI in de productie bevatte, en dat 20% van alle liedjes volledig door AI was gegenereerd. Ook het schrijven van scripts voor tv en film ondervindt momenteel een vergelijkbare impact.

Overal waar een activiteitenrapport wordt opgesteld voor of door het management binnen een bedrijf, kan die activiteit en dat rapport in principe door AI worden uitgevoerd.

Begin dit voorjaar van 2026 probeerde META’s CEO, Zuckerberg, het voortouw te nemen door agentische AI ​​in het hele bedrijf te implementeren. Zijn ‘Project OT’ (OT = Organisatietransformatie) was erop gericht om de meeste middenlagen van het bedrijf – waaronder midden managers, projectleiders, softwareontwikkelaars, enz. – te ontmantelen en hun taken te laten overnemen door agentische AI. Er gingen geruchten dat tot 60% van de banen bij META zou worden geschrapt of dat er tegen november 2026 ontslagen zouden worden aangekondigd. Het personeel van META hoorde van het plan en dreigde met ontslag, demonstraties of zelfs vakbondsvorming. Zuckerberg trok zich terug en verlaagde de geplande banenreductie van 20% in het voorjaar naar 10% en annuleerde de geplande ontslagen in november. META kon zich geen werknemersopstand veroorloven, gezien de noodzaak om toezeggingen van investeerders te verkrijgen en leningen af ​​te sluiten om de enorme investeringsplannen in AI te financieren.

In recente interviews hebben Bill Gates van Microsoft en Eric Schmidt van Google voorspellingen gedaan over de impact van deze nieuwste fase van Agentic AI op de werkgelegenheid in het algemeen.

Gates wees op het ongekende tempo van de AI-ontwikkeling met Agentic AI en waarschuwde dat 50% van alle startersbanen binnen twee jaar verdwenen zal zijn. Dat zijn tientallen miljoenen banen in de VS. Het werkloosheidspercentage, dat de afgelopen jaren rond de 4% schommelde, zal naar verwachting tussen de 10% en 20% liggen.

Eric Schmidt, voormalig CEO van Google, heeft publiekelijk verklaard dat mensen “geen idee hebben wat er in 2027 gaat gebeuren”. Volgens Schmidt is slechts 10% van de impact van AI nu bekend. Over twee jaar zal er een onbeperkt aantal AI-agenten zijn, waarschuwde hij. Het geavanceerde AI-systeem ‘Claude’ van Anthropic Corp. doet nu al 80% van alle softwareprogrammering, voegde hij eraan toe.

Waar de eerste generatie AI, ChatGPT, eenvoudige besluitvorming in de dienstverlening overbodig maakte, richt Agentic AI zich op de enorme sector van zakelijke en professionele dienstverlening in de Amerikaanse economie, met 22,5 miljoen banen (een aantal dat volgens eerdere gegevens de afgelopen jaren al niet is gegroeid). Ook de 20 miljoen huidige banen in het midden- en hoger management in de VS vormen het doelwit. Beide sectoren zijn bijzonder kwetsbaar voor vervanging door de volgende generatie AI.

Agentische AI ​​is ook begonnen met het transformeren van de transport- en productiesector, en zal tegen 2030 naar verwachting ook de 4 miljoen leraren in het openbaar basis- en voortgezet onderwijs gaan vervangen.

AI heeft nu al een impact op de 2,2 miljoen vrachtwagenchauffeurs die lange afstanden rijden. Vrachtwagens met 18 wielen rijden al door Texas zonder chauffeurs in de cabine. Daarnaast lopen ook de banen van 1,3 miljoen vrachtwagenchauffeurs die korte afstanden afleggen gevaar. Uber heeft 1 miljoen chauffeurs voor gedeelde ritten. UPS heeft er 100.000. 134.000 bezorgen voor Amazon. 250.000 vrachtwagens rijden voor de Amerikaanse postdienst. Met Agentic AI wordt elk zelfrijdend voertuig een AI-agent, aangestuurd door een AI-agent op het hoofdkantoor van het bedrijf. Deze agent plant en wijzigt de routes continu naar de meest efficiënte, waarbij files worden vermeden. Dit alles wordt gelijktijdig bijgehouden via speciale satellieten in een lage baan om de aarde waar het bedrijf toegang toe heeft.

Als kenniswerkers zijn leerkrachten in het primair en voortgezet onderwijs goed geschikt om vervangen te worden met de opkomst van AI. Men kan zich gemakkelijk voorstellen dat overheden gecentraliseerde lesplannen opstellen voor de meeste vakken in het openbaar basis- en voortgezet onderwijs en lesgeven via diverse multimedia-apparaten in de klas. Bekwame leerkrachten worden vervangen door lager betaalde, minder gekwalificeerde mensen die de machines bedienen en het gedrag in de klas in de gaten houden. Leerkrachten worden oppassers en machinebedieners in de klas. Degenen die in deze minder gekwalificeerde rollen blijven, zullen daardoor minder betaald krijgen.

Dan is er nog wat we ‘fysieke AI’ noemen, oftewel robots. Je hoeft alleen maar de video’s te bekijken van de huidige stand van AI-ontwikkeling in China om te begrijpen hoe snel de ontwikkeling van ‘fysieke’ AI zich nu voltrekt. En dit is nog maar het begin. Het gebruik van mensachtige, door AI ontwikkelde robots neemt exponentieel toe. Humanoïde robots regelen nu al het verkeer in de drukke binnensteden van China.

Niet in de laatste plaats is het gebruik van Agentische AI ​​in het leger onbeperkt. Ook dit zal een negatieve impact hebben op de werkgelegenheid. Agentische AI ​​is perfect aanpasbaar aan het beheer van het slagveld. Honderdduizenden drones worden vandaag de dag al dagelijks ingezet in de oorlog in Oekraïne. Zwermen onderwater- en landdrones worden voorbereid. Het beheer van het slagveld door Agentische AI, met individuele AI-agenten in de vorm van militaire voertuigen, wapensystemen en robots, staat op de tekentafel bij alle grote militaire mogendheden – met name China, Rusland en de VS. Binnen vijf jaar zullen er minder menselijke rekruten nodig zijn voor het Amerikaanse leger. De huidige 1,3 miljoen actieve militairen in de VS zullen met tienduizenden, zo niet honderdduizenden worden gereduceerd. Het Amerikaanse leger rekruteerde 163.000 mensen in 2025. Dat aantal zal niet langer nodig zijn en zal jaarlijks met tienduizenden afnemen. Degenen die worden afgewezen, zullen gedwongen worden om in plaats daarvan de arbeidsmarkt te betreden, in een tijd van massale structurele werkloosheid als gevolg van de versnelde ontwikkeling van de volgende generatie AI.

Hoe leiden al deze huidige en dreigende gevolgen tot banenverlies als gevolg van Agentic AI en wat daarna komt, de derde generatie?

Als Gates gelijk heeft met zijn voorspelling dat de werkloosheid zal stijgen naar 10-20% , dan betekent dat dat het huidige aantal van 7 miljoen voltijdwerklozen in de VS (oftewel 4,1%) zal oplopen tot 25 miljoen werklozen – uitgaande van een werkloosheidspercentage van slechts 15%. En als Schmidt gelijk heeft, zou dat potentieel binnen de komende twee jaar kunnen gebeuren, tegen de tijd van de volgende Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2028.

En die 25 miljoen omvatten niet de werkloosheid als gevolg van een economische krimp en de volgende recessie die volgens deze schrijver vóór 2028 zal plaatsvinden. Maar dat is een ander verhaal.

Dr. Jack Rasmus 7 september 2026  

i Agentisch AI staat voor Agentic AI is een vorm van kunstmatige intelligentie die zelfstandig kan handelen om taken uit te voeren, zie verder https://www.cm.com/nl-nl/glossary/agentic-ai/

ii Met “grote bedrijven” worden de SP 500 grootste multinationals genoemd en in welke specifieke sectoren van de Amerikaanse economie wordt door Michaepagl Roberts behandeld, zie https://www.isw-muenchen.de/online-publikationen/texte-artikel/5217-profite-margen-und-preise?highlight=WyJtdWx0aXMiXQ==

iii Jack heeft deze problematiek uitvoerig behandeld in zijn boek “The War at Home” 2005, zie voor het inleidende hoofdstuk https://www.kyklosproductions.com/posts/introductory-chapter-and-preface-to-the-war-at-home/ Staat en multinationale ondernemingen voeren een beleid uit gericht op het geheel van tegentendensen voor een dalende winstvoet (o.a innovaties, grote arbeidsreserve, kapitaalexport) zoals onderkend door marxistische en Schumpteriaanse economen. Zie https://www.marxists.org/nederlands/mandel/1991/1991langegolven.htm De uitvoering van dit geheel aan tegentendensen schept een nieuwe lange golf.

iv AI of de Kunstmatige Intelligentie revolutie wordt beschouwd als de kern van de zesde Kondratieff golf d.w.z. een lange termijn investeringscyclus van 50 jaar in de “harde” (o.a. energiecentrales, datacentra, chiptechnologie) en zachte infrastructuur (wetenschap, bio-technologie) in de wereldeconomie, zie voor een nadere uiteenzetting het artikel van Leo Nefiodow, https://www.sociostudies.org/almanac/articles/the_sixth_kondratieff/

v Economen (als KeithCowling, Fred Moseley en Eward N. Wolf) onderkennen dat in het transnationale monopoliekapitalisme (Cowling) met grote transnationale ondernemingen met zeer veel bestuur- en managementlagen, zich een nieuw oorzaak voor de daling van de winstvoet /hoeveelheid winst of stagnatietendens voordoet en dat zijn de enorme overheadkosten (profit squeeze), Agentic AI is hiertoe een nieuwe tegentendens.