De voortdurende aantrekkingskracht van het nationalisme

(Door Fredy Perlman, Black & Red, Detroit, 1985, Oorspronkelijk verschenen in Fifth Estate, Winter 1985, vertaling door Geert Carpels)

(Hierbij alleen de inleiding van de vertaling, zie de hele vertaling als pdf hier)

De voortdurende aantrekkingskracht van het Nationalisme

Het nationalisme werd deze eeuw al verscheidene malen dood verklaard:

– na de eerste wereldoorlog, toen de laatste keizerrijken van Europa, het Oostenrijkse en het Turkse, werden verbrokkeld in zelfstandige naties, en er geen benadeelde nationalisten overbleven, de Zionisten uitgezonderd.

– na de Bolsjewistische staatsgreep, toen werd gezegd dat de strijd van de burgerij voor zelfstandigheid was overstegen door de strijd van de arbeider die geen vaderland had.

– na de militaire nederlaag van het Fascistische Italië en het Nationaal Socialistische Duitsland, toen de genocidale gevolgen van het nationalisme in het zicht van iedereen werden tentoongesteld, toen men dacht dat het nationalisme als geloof en als praktijk permanent in diskrediet waren gesteld.

En toch zien we veertig jaar na de militaire nederlaag van de Fascisten en van de Nationaalsocialisten dat het nationalisme niet alleen heeft overleefd maar zelfs werd herboren, een heropleving doormaakte. Het nationalisme werd niet alleen nieuw leven ingeblazen door zogeheten rechts, maar ook en vooral door zogeheten links. Na de nationaalsocialistische oorlog bleef het nationalisme niet beperkt tot de conservatieven, het werd het geloof en de praktijk van de revolutionairen en het bewees zichzelf het enige revolutionaire geloof te zijn dat ook echt slaagde.

Linkse of revolutionaire nationalisten benadrukken dat hun nationalisme niets gemeen heeft met het nationalisme van fascisten en nationaalsocialisten, dat hun nationalisme een nationalisme van de verdrukten is, dat het zowel persoonlijke als culturele bevrijding biedt. De beweringen van de revolutionaire nationalisten werden over de hele wereld verspreid door de twee oudste bestaande hiërarchische instituten die tot in onze wereld hebben overleefd: de Chinese Staat en recenter, de Katholieke Kerk. Heden ten dage wordt het nationalisme aangeprezen als een strategie, een wetenschap en een theologie van de bevrijding, als een vervulling van het gezegde van de Verlichting dat kennis macht is, als een bewezen antwoord op de vraag Wat Te Doen.

Om deze beweringen te weerleggen en ze in een context te plaatsen, moet ik me afvragen wat het nationalisme is – niet alleen het nieuwe revolutionaire nationalisme maar ook het oude conservatieve. Ik kan niet beginnen met een definitie van het begrip omdat nationalisme geen woord is met een statische definitie. Het is een term die een reeks verschillende historische ervaringen dekt. Ik zal beginnen met een korte schets van een aantal van die ervaringen.

De rest van de tekst is als pdf (27 pagina’ s) hier te vinden.