ImageDoing The Dirty Work? is een oorspronkelijk in 2006 in het engels gepubliceerd en in 2006 in het duits vertaald boek, dat gaat over een thema dat zowel in de literatuur als in de lopende discussies nog steeds onderbelicht is, de betaalde huishoudelijke arbeid, op het knooppunt van de thema's migratie, arbeid en reproductie. De schrijfster schreef voor de vertaling een update 2005. Overgenomen van de website van Vluchtelingen Vrij uit Groningen.

De uitgevers, Doris Schierbaum en Monika Becker, presenteren dit boek vanuit de ervaring dat veel van hun vroegere feministiese medestrijdsters vandaag de dag volkomen vanzelfsprekend de troep laten opruimen door betaalde huishoudsters, zodat ze zichzelf kunnen wijden aan hun goedbetaalde banen, of om te genieten van quality time in het leven, meer geluk per hartslag. En de mannen kopen zich met geld vrij van de huishoudelijke verplichtingen, die ze toch al steeds met tegenzin en noodgedwongen verricht hebben.

'Wij zijn er tegen de strijd om de verdeling van de reproductiearbeid te beëindigen en in de la te leggen door het aannemen van een huishoudster. We houden vast aan een politiek concept, dat de heersende normen van de kapitalistische arbeidswereld en de eraan onderworpen reproductie net zo ter discussie stelt als de seksistische en racistische arbeidsdeling', heet het in het voorwoord.

Anderson schrijft niet vanuit een academische uitkijktoren, maar kiest partij, onder andere als deelneemster aan de Campagne van de Kalayaan, een organisatie die in de vroege jaren 90 het verblijfsrecht voor migrante huishoudsters in Britannië deels kon afdwingen, en als onderzoekster. Ze werkt tegenwoordig bij de universiteit van Oxford aan de thema's migratie en arbeidsmarkten (website)

Ze beschrijft hoe de Victoriaanse tweedeling van Madonna en Hoer in de tegenwoordige tijd verlengd wordt in de racistische constructie van de tweedeling tussen blanke werkgeefster en gekleurde huishoudster. Besproken worden: de manieren van migratie, de bemiddelaars en agenturen - vooral echter worden de twee assen aangegeven die de sociale positie van de betaalde huishoudsters bepalen: hun verblijfsrechtelijke status, legaal of geïllegaliseerd, en de plek waar ze wonen: Live-in of Live-out. In de loop van het boek wordt aan de hand van talrijke voorbeelden uiteengezet dat de Live-in-arbeid, dus wanneer de huishoudster op de plek van het werk woont, eigenlijk op zich al leidt tot overuitbuiting en beschadiging van het eigen zelf, anders dan wanneer de arbeidster zich na het werk kan terugtrekken in een aparte woning.

Uit een in 1995 en 1996 uitgevoerd veldonderzoek in verschillende steden in zuid-, west- en centraal-Europa.blijkt dat Live-in-arbeidsverhoudingen overwegend gevonden worden in Zuid-Europa,

De schrijfster doet ook uitgebreid verslag van de verhoudingen in Britannië, en het zwaartepunt van de weergave ligt hier op de Campagne van de organisatie Kalayaan. In 1987 ontstond parallel aan Waling Waling, een steungroep van Fillipijnse mensen voor Fillipijnse huishoudelijke werksters, een groep van ondersteuners, Kalayaan, waarin Britse onderdanen het openbare werk naar buiten toe overnamen. Kalayaan had als taak juridische en medische hulp te organiseren, een campagne voor de legalisering van de betreffende migrantes te voeren en tegelijkertijd in het algemeen op te komen voor de verandering van de immigratievoorwaarden.

Het hoofdstuk, 'De verkoop van het eigen zelf', staat centraal bij de theoretische bepaling van het thema huishoudelijk werk. Het gaat daarbij niet om de loonarbeid van vrije personen: de huishoudelijk werkster verkoopt zichzelf - met 'huid en haar', zoals dat vroeger heette. Huishoudelijke arbeid wordt tot de ware aard van deze vrouwen verklaard en de racismen en restrictieve immigratiebepalingen zijn hiervoor de vooronderstelling. 'Vrouwen uit geracificeerde groepen, die dichter bij de natuur staan, zijn 'vanuit hun natuur' goed voor de huishoudelijke arbeid. De huishoudelijke arbeid in de VS, Canada, Europa en het Midden-Oosten is in hoge mate geracificeerd.'

De update 2005 gaat onder andere in op de toename en de nieuwe vorm van zorgarbeid die op grond van de demografische ontwikkelingen in Europa ook verder nog te verwachten is.

Onafhankelijk van de vraag of vrouwenloonarbeid verder groeit of niet: de ouden van dagen hebben geld en zullen zorg en liefde kopen.

Liefdeswerk, zorgarbeid, huishoudelijke arbeid zijn essentieel voor de reproductie van het globale kapitalisme. Deze arbeid is niet uit te besteden, ze moet noodzakelijkerwijs verricht worden op de plek zelf. In de Filippijnen, als klassiek emigratieland, is inmiddels 70% van de vertrekkende personen vrouw. Alleen al de Filippijnse vrouwen sturen volgens een schatting van de VN jaarlijks meer als $ 6 Mrd. terug naar hun land van herkomst, en ze betalen daarmee ook de opvoeding van hun eigen kinderen, waarmee ze vaak jarenlang slechts telefonisch contact hebben. Eén op de drie kinderen in de Filippijnen heeft één of beide ouders door emigratie verloren. Naast de brain-drain is er een care-drain ontstaan, het tot economische waar maken van liefde en verpleging.

De beslissende bescherming tegen overuitbuiting en afhankelijkheid zal niet geboden worden door wetten en contracten, maar zal afhangen van de graad van zelforganisatie van de migrantes, van hun mobiliteit en toevluchtsmogelijkheden buiten de arbeidsplaatsen afhangen. Hier is het lonend, heel precies te lezen wat Bridget Anderson over deze onderwerpen te zeggen heeft.

(NB: Voor deze recensie is dankbaar gebruik gemaakt van de Duitstalige recensie door W. Bergman)

Bridget Anderson: 'doin' the dirty work?'; Migrantinnen in der bezahlten Hausarbeit in Europa

Uitg: Assoziation A, Berlijn en Hamburg, 2006. 272 dicht bedrukte pagina's.

----------------------------

In haar boek komt Bridget Anderson heel even te spreken over de situatie in Marokko.

In Marokko zelf wordt de huishoudelijke arbeid in de rijkere privé-huishoudens overwegend verricht door kinderen, onder verhoudingen die werkelijk lijken op slavernij. En die dat wat ze in Athene en elders in Europa aangetroffen heeft, ver overtreffen qua slechtheid. Dat de grenzen gesloten zijn draagt aanzienlijk bij aan de toenemende verslechtering van de sociaal-economische verhoudingen voor de poorten van de vesting Europa.

Ondanks het belang van de aandacht voor huishoudmigrantes in het rijke westen, moeten we onze ogen niet sluiten voor het feit dat een groot deel van de wereldwijde migratie plaats heeft in de Drie Kontinenten.Image

Om daar inzicht in te krijgen is het aan te raden het boek 'Not for sale: The return of the global slave trade - and how we can fight it' van David Batstone te lezen.

Hij publiceerde een uittreksel van het boek in het blad 'Sojourners' van 15 maart van dit jaar, onder de titel 'From sex workers to restaurant workers, the global slave trade is growing.'

Een citaat:

'De handel in mensen komt tegenwoordig in de buurt van drugssmokkel en de illegale wapenhandel als de belangrijkste criminele aktiviteit op de planeet. De slavenhandel staat op nummer drie van de lijst maar het gat wordt gedicht'.

En misschien wel het belangrijkste:

'in mijn reis om de opkomst van de moderne globale slavernij in ogenschouw te nemen, had ik mezelf erop voorbereid terecht te komen in de diepste putten van depressie. Om eerlijk te zijn, ik maakte er een paar ongemakkelijke stops. Maar mijn reis eindigde niet in wanhoop. De belangrijkste reden: ik ontmoette een heldhaftig gezelschap van abolitionisten die simpelweg weigerden om achterover te leunen.'