De Duitse beweging op zoek naar raakvlakken.

Afgelopen weekeinde kwamen 600 activisten van uiteenlopende linkse stromingen in Berlijn bij elkaar om over gezamenlijke perspectieven na de G8 protesten na te denken.

Voor degenen die het in het kort willen weten: nee, er kwam niet één gezamenlijk perspectief uit voort. Desondanks vonden er vruchtbare debatten plaats en werden vooral rond de volgende onderwerpen netwerken gevormd en de onderlinge samenwerking versterkt:

antimilitarisme en Europese veiligheidsarchitectuur in het algemeen en de NAVO in het specifiek, alledaagse arbeidsconflicten, vrijruimtes, privatisering en de afbraak van de welvaartsstaat. Daarnaast kunnen we dit jaar maar liefst vier actiecamps in Duitsland tegemoet zien: een bezetting van het geplande militaire oefenterrein 'Bombodrom', een antiracistisch camp ergens bij Hamburg; een klimaatcamp en een antimilitaristisch camp tegen de militaire basis van de VS in Buecheln.

Wat allereerst opviel op de vierdaagse bijeenkomst was de diversiteit van de deelnemers qua politieke afkomst en leeftijd, de ondogmatische openheid bij discussies en de solidaire omgang met elkaar. Dat de bobo's van sommige organisaties ofwel afwezig waren ofwel zich inhielden heeft hier zeker een kleine bijdrage aan geleverd. Veel belangrijker was echter de vorm, zeker ongebruikelijk tot nu toe in Duitsland: half 'open space' half gestructureerde dialoog zouden verschillende strijden dichter bij elkaar worden gebracht. Wat zeker miste was een transnationaal perspectief: er waren dan ook maar enkele buitenlandse deelnemers.

Tijdens de openingssessie werd duidelijk dat behalve het Dissent netwerk niemand erg open stond voor kritische reflectie van de topprotesten. Keer over keer werd het verhaal van de overwinning in de velden rond Heiligendamm herhaald. Het succes van de alliantiepolitiek werd daarbij centraal gesteld. Zowel de Interventionistische Linke (IL) als ATTAC en Die Linke beweerden dat het meest belangrijke van de protestdagen was dat deze brede alliantie bij elkaar bleef. Kritische kanttekeningen vonden nauwelijks plaats, ook al was er best wat frustratie ontstaan gedurende het voorbereidingsproces over de dominante rol van vooral ATTAC en een aantal andere NGO's. Hoe de samenwerking tussen zo uiteenlopende groepen in de toekomst verbeterd kan worden (in het licht van een zichtbaardere links-radicale positie) werd niet duidelijk. Het leek er een beetje op alsof allianties op zich al goed zijn. Het leek even een té knusse sfeer van samenhorigheid op te leveren. Totdat een links-radicale debat-hooligan op het podium kwam en de IL uitmaakte voor een stelletje politieke managers die al lang haar staatsdragende rol aanvaard hebben en ATTAC als toekomstige partij achterna lopen.

Voor veel vermaak zorgden echter de verhalen van een lokale politicus uit Bad Doberan, die de effecten van de G8 protesten op de lokale bevolking beschreef. Ook al kan er geen sprake zijn van een razende politisering, er was duidelijk veel sympathie. Bij een lokale bijeenkomst ná de protesten vroeg dan ook een aantal inwoners of de beweging weer terug zou komen. Toen dan een kleine discussie losbarstte over de vraag van vernielingen, en iemand opmerkte dat er toch wél leuzen op een bushalte werden gespoten, antwoordde een vrouw: "Ja, maar ze schreven 'We will come back' en dat is toch juist leuk!"

De Duitse beweging houdt nogal van een vleugje theoretische analyse. Dit hebben we ook bij de Perspectievendagen weer mogen bespeuren. Van marxistische waardetheorie tot geostrategische imperialismeanalyses, van de radicale subjectiviteit van migranten tot feministische lichaamspolitiek, de Duitsers benaderen hun politieke praktijk vanuit een grondige reflectie. Het streven naar een gezamenlijk perspectief was duidelijk aanwezig, maar, eerlijk gezegd, soms wat krampachtig. Al snel werd duidelijk dat de verschillende deelstrijden weliswaar op elkaar betrokken kunnen worden, maar geenszins uitwisselbaar zijn en ook soms in hun eigen dynamiek doordacht moeten worden. De tegenstelling tussen een meerzuilen-camp en een klimaatcamp was daarom snel weggeveegd: te veel mensen vinden kennelijk het onderwerp klimaat (strategisch) een belangrijk gebied voor links-radicale interventies en willen het niet zomaar laten opgaan in een overkoepelend camp. Het zoeken naar een 'thematische overlappingen' tussen de verschillende deelstrijden was dan ook bij voorbaat mislukt, omdat vaak het eigen onderwerp als 'overlapping' werd aangedragen. Totdat een jonge punk opstond en riep: "Het is toch duidelijk: we zijn allemaal antikapitalisten!".

Ja was het maar zo...

Waar het zoeken naar een thematische snijvlak alomtegenwoordig was, ontbrak de discussie over strategie en organisatiepraktijk nogal. Mijns inziens had de zoektocht naar gezamenlijkheid beter kunnen worden begonnen vanuit een acceptatie van diverse thema's en het formuleren van organisatiestrategieën waardoor de linkse beweging (met al haar diversiteit) een krachtigere tegenmacht wordt. In plaats van eindeloze inhoudelijke discussies was dan de concrete vraag van "hoe zullen we samenwerken" centraal gaan staan.

Alsnog werd tijdens de Perspectievendagen duidelijk dat een belangrijk traject van internationaal verzet al vorm begint te krijgen: de strijd tegen de NAVO. In het voorjaar van 2008 zullen er minsten vier grote protesten tegen de transatlantische militaire alliantie plaats vinden: tijdens de jaarlijkse veiligheidsconferentie in Munchen in februari, bij de blokkades van het NAVO hoofdkwartier in Brussels in maart, bij een NAVO conferentie in Polen, en bij een NAVO conferentie in Roemenië in April. Volgend jaar zal de jaarlijkse veiligheidsconferentie dan niet in Munchen maar in Berlijn plaatsvinden. Antimilitarisme schijnt ook een groot thema te worden van de bewegingen tegen de G8 in Japan en in Italië in 2009.

De G8 in Japan was trouwens nauwelijks in de aandacht tijdens de perspectievendagen. Geen van de camps plant tot nu toe gelijktijdig met de protesten in Japan plaats te vinden. Het leek er even op alsof het iedereen gehad heeft met deze thematiek. Totdat er een goed bezochte presentatie werd gehouden over de mobilisatie in Japan en de traditie van sociale bewegingen aldaar. Op eens waren in de gang weer mensen te horen die hardop nadachten om naar Japan te trekken. Het kan dus verwacht worden dat de Japanse Infotour die in maart door heel Europa zal trekken (en ook in Nederland twee keer neer zal strijken) voor enthousiasme zorgt. Het zou toch fijn zijn als de Europese anti-G8 beweging dit keer niet in een tweejarige winterslaap valt totdat de G8 weer in onze buurt komt.