ImageZoals eerder gemeld, is er in Brussel een internationale vergadering geweest van vakbonden en andere organisaties, die een gemeenschappelijke campagne tegen supermarktconcern Lidl willen beginnen. Lidl geldt als de Europese tegenhanger van Wal-Mart die zo laag mogelijke lonen en inkoopsprijzen betaalt en vakbonden buiten de deur probeert te houden.


Lidl neemt ook in Nederland een steeds groter deel van de supermarkt-markt in. Op de Nederlandse website (onder de button 'vastgoed') wordt gevraagd om winkelruimte in plekken in Nederland met meer dan 5000 inwoners. Ook werd onder meer een aantal afgestoten vestigingen van concurrent Super de Boer overgenomen.

 Ook gaat Lidl op een aantal ROC's een eigen opleiding voor personeel starten. Volgens Ieke Veld, van ROC-Twente, doet dat bedrijf het onder meer om reclame te maken. Een andere manier om het imago op te poetsen is door ook ergens in een hoekje wat biologische producten te parkeren.

Prijsvechters als Lidl en Aldi gelden als de slechtste onder de supermarktbedrijven. Het gevaar als er een specifieke campagne tegen een van die bedrijven gestart wordt, is dat de concurrentie beter lijkt en er ook beter van wordt. Maar volgens de website supermacht.nl is er iets structureel verkeerd aan de hele sector. Zie de website en de daarop vertaalde brochure.

Over de perspectieven van een Europese campagne gaat onderstaand interview van Ralf Streck met Henning Süssner, die meegewerkt heeft aan een Europees Zwartboek over Lidl.

Vraag: Wat is er zo bijzonder aan Lidl of de Schwarz Gruppe (de eigenaar van de keten, vert.) dat 50 mensen uit 14 landen bijeenkomen om over de Duitse prijsvechter te discussiëren?

Lidl heeft het systeem van Wal-Mart uit de VS naar Europa geïmporteerd en zeer consequent toegepast. Daarop richt de campagne van Verdi zich, die tegen de Schwarz-Gruppe gericht is die met Lidl en Kaufland in heel Europa sterk uitbreidt. Er was eerder een samenwerking met vakbonden in Frankrijk en Italië en op het Europees Sociaal Forum in Athene werden nieuwe contacten gelegd. Lidl biedt een concrete aanleiding om samen tegen ellendige arbeidsomstandigheden bij prijsvechters te strijden.

Maar ook werd duidelijk dat er grote verschillen zijn van land tot land.

Wat duidelijk werd, is dat er overal supermarktketens zijn die vergelijkbaar te werk gaan. In Zweden of België zijn sterke vakbonden die zich kunnen handhaven. Daar zijn ook bij Lidl bedrijfsraden en wordt het bedrijf gedwongen om met hen te onderhandelen en kan minder repressief z'n gang gaan. Maar hun motto is daar evenzeer om tegen elke prijs zo goedkoop mogelijk te zijn. Overal worden de lonen onder druk gezet, overuren niet betaald, onzekere arbeidsomstandigheden worden regel en de druk op toeleveranciers neemt toe, wat weer de omstandigheden van producenten in de Derde Wereld beïnvloedt. Daar komt bij een algemeen vakbondsvijandig beleid.

Lidl geldt dus eigenlijk alleen als voorbeeld.

Vanuit Zweden bekeken, is Lidl niets bijzonders meer. In Duitsland probeert de Schwarz-Gruppe echter het personeel als een soort lijfeigenen te behandelen en tot nu toe met succes. Als er bedrijfsraden opgericht worden, werd de vestiging gesloten of verplaatst. In Zuid- en Oost-Europa ziet dat er vaak nog dramatischer uit, omdat daar vaak geen wettelijke regelingen zijn of deze nog slechter gecontroleerd worden.

De Schwarz-Gruppe is eigenlijk uitvoerder, ook omdat die momenteel sterk groeit?

Ja, daar zie je ook goed hoe het kringetje rondgaat naar een algemeen beleid van deregulering, zoals die ook door de Europese Commissie gevoerd wordt. Lidl verovert agressief markten en wordt daarbij door Europese instellingen massaal ondersteund. Alleen al de laatste paar jaren verkreeg het concern 330 miljoen euro aan gunstige kredieten, een absoluut record, waarmee lokale structuren vernield konden worden. Met elke baan die bij Lidl gecreëerd wordt, worden er vier elders kapot gemaakt. Het is toch niet te geloven dat de EU daarbij niet eens eist dat ze zich aan de miminum standaarden houden.

Wordt daar in het Europees Parlement wat mee gedaan?

De linkse fractie (GUE/NGL) had de vergadering mogelijk gemaakt en verschillende partijen willen ons initiatief ondersteunen en ook in het parlement oppikken. Op het gebied van wettelijke initiatieven bestaat echter geen duidelijke stellingname. In de Scandinavische landen zijn we bang dat via de minimumnormen van de EU zelfs verslechteringen doorgevoerd kunnen worden, reden waarom we ook tegen de invoering van Europese minimumlonen zijn.

Kwamen de verwachtingen van de conferentie een beetje uit?

Die is beter gegaan dan we verwacht hadden. De deelname was groot en deels kwamen er ook leiders van bonden. Ook de breedte van het spectrum aan vakbonden en van de deelnemers in het algemeen was groot. De mobilisatie in Oost-Europa was echter slecht, daar zullen we ons bij een vervolg beter op moeten richten.

Waren er ook concrete besluiten?

Allereerst werd het netwerk opgericht, dat ook bij het volgende sociale forum op wil treden. Concreet zijn er twee actiedagen gepland. Op 10 december en 8 maart, dus de internationale mensenrechtendag, die door Lidl met voeten getreden worden en de strijddag van vrouwen, omdat de meeste mensen die bij Lidl werken vrouw zijn. Wat de actievormen betreft, zal er een grote bandbreedte zijn, die het voor alle deelnemers mogelijk maakt om mee te doen. Voorbeelden:  en dit of dit

Wat vond men van de plannen om een boycot uit te roepen zoals in sommige sociale bewegingen voorgesteld wordt?

Dat is een moeilijke vraag, omdat een boycot immers ook tegen de belangen van het personeel kan uitvallen, waar die dan niet voor zullen zijn. Kort door de bocht gezegd, behartigen de vakbonden de directe belangen van de werknemers, en een boycot is niet altijd een geschikt middel voor hen om dat te bereiken. Desondanks moeten we zulke strijdvormen in het oog blijven houden, als Lidl in veel landen consequent grondrechten blijft vertrappen.

Zie ook info over Lidl op labournet