De Amerikaanse dichter Diane di Prima is afgelopen zondag 25 oktober op 86 jarige leeftijd overleden. Ze laat een groots, even ontroerend als explosief oeuvre na.

Diane di Prima werd bekend als dichter van de beat-generatie, een soort voorloper van de omvangrijke ‘counterculture’ actiebeweging rond racisme en Vietnam-oorlog die in de jaren ‘60 begon aan te zwellen. Toen had ze haar eerste dichtbundels al gepubliceerd. Begin jaren 1970 publiceerde ze een boekje met herinneringen aan de beat-tijden, Memoires of a Beatnik, dat een grote oplage haalde, mede vanwege de onbeschaamde beschrijvingen van de vrije relaties die in die kringen gangbaar waren.

Net als andere beat poets als Allan Ginsberg en Ferlingetti en co, die ze allemaal goed heeft gekend, stapte ze met volle overgave in de kringen van radicale activisten. En anders dan haar mannelijke collega’s was ze bepaald niet pacifistisch en schreef ze onverbloemd over de noodzaak tot het gebruiken van directe actie en wapens en explosieven en dat je de politie niet altijd zijn gang hoeft laten te gaan. Ze werkte nauw samen met Black Panters en andere radicale bewegingen, en werd al in 1961 door de FBI opgepakt vanwege de inhoud van twee gedichten in een tijdschrift dat ze samen met LeRoy Jones/Amiri Baraka had opgericht.

Maar, zoals ze het zo mooi zegt in een van haar ‘Revolutionaire Brieven’ (de 7e, uit haar gelijknamige bundel):

(...)

Maar houd je rustig: de geweren

zullen deze strijd niet winnen, ze zijn

een bijkomstig deel van de handeling

waar we beter heel goed in moeten zijn,

wat zal winnen

is de mantra, de steun die we elkaar geven

de energie waar we op inschakelen

(het feit dat we elkaar aanraken

maaltijden delen)

de boeddha-aard

van iedereen, vriend en vijand, als miljoenen aardwormen

die deze structuur ondergraven

tot zij valt

(Waarmee we meteen een andere eigenschap van haar werk tegenkomen, dat ook kenmerkend is voor die beatniks; de moeiteloze vermenging met allerlei spirituele zaken, vaak refererend aan boeddhistische of hindoeïstische geloofselementen.)

Het boek met de Revolutionaire Brieven uit 1973 werd enorm gelezen in de toenmalige linkse activistische kringen. Het is nog steeds geweldige lectuur en het is de vraag of er in het Westen ooit meer opstandige en tegelijkertijd persoonlijke gedichten zijn geschreven. Het boek telt 63 gedichten die als zo genummerde revolutionaire brieven zijn geplaatst. Het boek is ook in Nederlandse vertaling verschenen bij Knipscheer, vertaald door Simon Vinkenoog. Ze heeft ook (in 1976) in Nederland opgetreden op het Poetry International festival in Rotterdam.

Naar verluidt heeft ze van de opbrengst van de Nederlandse vertaling wegwerpluiers gekocht voor de kinderen, of eigenlijk de moeders daarvan, op een commune op het platteland waar ze toen woonde. In de documentaire hieronder wordt verteld hoe de mannen op de commune het maar niets vonden, die wegwerpluiers, omdat het slecht voor het milieu zou zijn, maar Diane di Prima daar lak aan had en wat voor de vrouwen wilde doen. Feminisme was een belangrijk onderdeel van Dianes werk, het zit in al haar publicaties maar in het bijzonder in het ‘eeuwige work in progress’ Loba.

Een snel overzicht van haar leven:

Hier is ze veelal zelf aan het woord:

Diane di Prima werd later, toen de tegenbeweging allang weer verwaterd was, ook enigszins geëerd in de mainstream literatuurwereld. Terecht natuurlijk: Ze heeft minstens 40 boeken gepubliceerd. Maar het blijft leuk natuurlijk, dat een dichter die openlijk oproept om de school in brand te steken en voortvluchtige revolutionairen in je huis te verbergen, nu herdacht wordt in de grote kranten.

Ze bleef tot het einde optreden en heeft nooit een woord teruggenomen en bleef ook haar oude werk aanhalen. En ze bleef ook altijd bereid om op te treden bij benefieten en de jaarlijkse anarchistische boekenmarkten in de VS en elders. Dat bleef haar scene, en het was altijd mooi om te zien hoe makkelijk ze om bleef gaan met al die veel jongere radikalinski’s die via haar een lesje kregen in literatuur en radicale geschiedenis.

Een bloemlezing van haar werk, die ze zelf heeft samengesteld, is in 1990 verschenen onder de titel Pieces of a Song (City Lights Books). Daarna heeft ze nog veel meer dichtwerk gepubliceerd, en memoires onder de titel Recollections of My Life as a Woman: The New York Years.

Zie lijst publicaties op wikipedia

Haar misschien wel meest vermaarde gedicht gaat over haar anarchistische Italiaanse grootvader. Ze heeft altijd benadrukt hoe belangrijk die geschiedenis was voor haar:

April Fool Birthday Poem for Grandpa

by Diane di Prima

Today is your

birthday and I have tried

writing these things before,

but now

in the gathering madness, I want to

thank you

for telling me what to expect

for pulling

no punches, back there in that scrubbed Bronx parlor

thank you

for honestly weeping in time to

innumerable heartbreaking

italian operas for

pulling my hair when I

pulled the leaves off the trees so I'd

know how it feels, we are

involved in it now, revolution, up to our

knees and the tide is rising, I embrace

strangers on the street, filled with their love and

mine, the love you told us had to come or we

die, told them all in that Bronx park, me listening in

spring Bronx dusk, breathing stars, so glorious

to me your white hair, your height your fierce

blue eyes, rare among italians, I stood

a ways off, looking up at you, my grandpa

people listened to, I stand

a ways off listening as I pour out soup

young men with light in their faces

at my table, talking love, talking revolution

which is love, spelled backwards, how

you would love us all, would thunder your anarchist wisdom

at us, would thunder Dante, and Giordano Bruno, orderly men

bent to your ends, well I want you to know

we do it for you, and your ilk, for Carlo Tresca,

for Sacco and Vanzetti, without knowing

it, or thinking about it, as we do it for Aubrey Beardsley

Oscar Wilde (all street lights shall be purple), do it

for Trotsky and Shelley and big/dumb

Kropotkin

Eisenstein's Strike people, Jean Cocteau's ennui, we do it for

the stars over the Bronx

that they may look on earth

and not be ashamed.

-------------------------

Een analyse van het gedicht

Zie ook: Women of the Beat Generation https://www.beatdom.com/women-of-the-beat-generation/