ImageWaarom benzine, gas en voedsel steeds duurder worden. Boeken over olie: ingewikkeld en saai? Vandaag de dag niet meer want vanwege de stijgende olieprijs toont het grote publiek met de dag meer interesse. De permanente oliecrisis probeert deze vraag naar informatie en achtergronden te beantwoorden. Door het makkelijke taalgebruik en de overzichtelijke indeling is het zeer de moeite waard om te lezen.

Niemand zal het onbekend of vreemd in de oren klinken dat er ooit een einde komt aan de winning van olie. Het productieproces is eindig en zal dus ooit tot het verleden behoren. Tot voor kort werd hier weinig over gesproken, maar nu met de extreem hoge olieprijzen kan je bijna geen krant meer openslaan of een documentaire op tv bekijken of je wordt met allerlei doemscenario's en tegenstrijdheden om de oren geslagen. De prijs van een vat olie stijgt al sinds 2003. Toen moest je er nog 30 dollar voor neerleggen. Anno 2008 kost het 150 dollar. Volgens Shell en andere oliemultinationals is er nog olie genoeg en wordt de hoge prijs veroorzaakt door verschillende tijdelijke oorzaken: oorlog in onder meer Irak en Nigeria, de toenemende vraag uit China en India, de lage dollar koers en een tekort aan investeringen. Maar is dat echt zo? Volgens de auteurs van De Permanente Oliecrisis doet het er niet zo heel erg toe of er nog genoeg olie is; het gaat er om of er nog genoeg opgepompt kan worden.

Als de helft van de olie uit een olieveld gewonnen is, dan neemt de productie hiervan heel snel af. Dus ver voordat de olie op is zal de winning aanzienlijk dalen. Dit noemt men het Peak Oil moment en de tekenen geven steeds duidelijker aan dat we dit binnen enkele jaren bereikt zullen hebben: veel belangrijke oliegebieden zijn hun piek voorbij, de olieproductie stijgt al enkele jaren amper meer en steeds meer mensen binnen de olie-industrie voorspellen zelfs een permanente daling.

De auteurs vormen een vreemd koppel: de een - een yup - die ooit per ongeluk journalist geworden is en de ander een jonge student uit Wageningen. Respectievelijk kennen we Willem Middelkoop als RTL Z presentator en als auteur van  Als de dollar valt, waarin hij de ineenstorting van het Amerikaanse banksysteem voorspelde. Nu de ene na de andere grote bank door de Amerikaanse overheid overgenomen wordt vanwege faillissement en de kredietcrisis klaarblijkelijk niet over wil gaan, lijken zijn voorspellingen zich angstaanjagend aan het dagelijkse leven op te dringen. Medeauteur Rembrandt Koppelaar is naast zijn studie milieueconomie als voorzitter verbonden aan Peak Oil Nederland. In 2005 maakte hij een database met daarin alle olievelden ter wereld. Op basis daarvan berekende hij wanneer de wereldwijde olieproductie zal pieken en dalen. Deze berekening - die hem internationaal op de kaart gezet heeft - is terug te vinden in onder andere een rapport van het Amerikaanse ministerie van energie.

Peakoil Nederland is een kleine organisatie die zich sinds 2005 bezig houdt met onderzoek naar en voorlichting over Peakoil en de effecten daarvan. Hun website www.peakoil.nl is de best bekeken energie-gerelateerde site in Nederland.

In het boek stelt Middelkoop honderd vragen over olie en de effecten van de toenemende prijs aan Koppelaar. Hij gaat ondermeer in op de effecten van de hoge olieprijs op de prijs van benzine, gas en voedsel. Ook de koers van de dollar en de kredietcrisis komen aan de orde evenals de rol die olie heeft bij de productie van medicijnen, kleding, plastic, fietsen en bijna elk product dat je maar kunt bedenken. Als laatste worden ook de talloze misvattingen bij het grote publiek over olie aan de kaak gesteld en de bewuste mistgordijnen die worden veroorzaakt door olieproducenten.

Maar het is niet alleen een boek over olie. Alternatieven voor het 'zwarte goud' komen ook aan bod. En dit gedeelte zal sommige lezers een ongemakkelijk gevoel geven. Want de gedachte dat olie door hoge prijzen en schaarste als vanzelf vervangen gaat worden door alternatieve energiebronnen blijkt een mythe. De alternatieven die er zijn – ogenschijnlijk wellicht veelbelovend – zijn veelal toekomstmuziek, (nog) kleinschalig en daardoor (nog) niet in staat olie op grote schaal te vervangen. Veel duurzame energiebronnen leveren elektriciteit, auto's en vliegtuigen hebben juist vloeibare brandstof nodig. Of we nu willen of niet, we zitten nog wel even aan de olie vast.

  De conclusie van de auteurs is dan ook dat we in een nieuwe oliecrisis zijn beland. Ditmaal niet tijdelijk en afgedwongen door Arabische oliesjeiks, maar permanent. De gevolgen daarvan kunnen wel eens onverwacht groot zijn. Olie is vrij letterlijk het bloed van onze economie. Zonder olie functioneert niets meer en we hebben verzuimd op tijd een alternatief te ontwikkelen. En dat gaat heel veel op zijn kop zetten: van onze manier van leven tot de machtsverhoudingen in deze wereld.

De nogal lichtvaardige manier waarop de auteurs omgaan met biobrandstoffen en kernenergie is een gemiste kans. Niet dat ze als grote oplossing worden gebracht, maar een meer kritische kijk had de conclusie van het boek aan kunnen scherpen.

DE PERMANENTE OLIECRISIS -  Waarom benzine, gas en voedsel steeds duurder worden

Willem Middelkoop, Rembrandt Koppelaar

Nieuw Amsterdam/2008/192 blz./17,50 EUR

ISBN-13: 9789046804162