Terwijl de kritiek op economische gruwelen verstomt, installeert zich een nieuw kapitalisme, dat nog brutaler en expansiever is. Het gaat om de private equities, aasgierfondsen die over kolossale kapitalen beschikken.(1). Artikel van Ignacio Ramonet in le Monde diplomatique van november 2007. Vertaling Tijn van Beurden.

De namen van die giganten - The Carlyle Group, Kohlberg Kravis Roberts & Co (KRR), The Blackstone Group, Colony Capital, Apollo Management, Starwood Capital Group, Texas Pacific Group, Wendel, Eurazeo, etc.- blijven nagenoeg onbekend bij het grote publiek. Zo veroveren ze heel discreet de wereldeconomie. In vier jaar tijd (2002-2006), is het bedrag dat die investeringsfondsen bij banken, verzekeringsmaatschappijen, pensionfondsen en zeer rijke particulieren hebben opgehaald gestegen van 94 miljard euro naar 358 miljard euro! Het vermogen waarover ze beschikken is fenomenaal en bedraagt meer dan 1100 miljard euro! Niets kan ze tegenhouden. Het afgelopen jaar hebben de belangrijkste private equities zo'n 290 miljard euro geïnvesteerd in bedrijfsovernames, en in de loop van het eerste semester van 2007 al meer dan 220 miljard euro, zo hebben ze de controle overgenomen van 8000 duizend bedrijven.......Al meer dan een op elke vier Amerikaanse werknemers is in dienst bij die giganten, in Frankrijk is dat ongeveer een op elke twaalf. (2).

Overigens is Frankrijk na het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten hun hoofddoel geworden. Het afgelopen jaar hebben ze er zich meester gemaakt van vierhonderd ondernemingen (voor een bedrag van 10 miljard euro), en ze beheren er voortaan meer dan zestienhonderd. Zeer bekende merken als Picard, Dim, de restaurants Quick, Bufallo Grill, les Pages jaunes, Allociné of Afflelou, worden door de private equities gecontroleerd. Het zijn meestal Angelsaksische bedrijven, die nu hun oog hebben laten vallen op de giganten van de CAC 40*. Die roofzuchtige fondsen zijn zo'n 15 jaar geleden voor het eerst opgedoken, maar dankzij goedkoop krediet en het ontstaan van steeds geavanceerdere financiële instrumenten hebben ze de laatste tijd een verontrustende omvang aangenomen. Want het principe is simpel: een groep rijke investeerders besluit ondernemingen te kopen, die ze daarna privaat beheren, ver weg van de beurs met haar dwingende regels, en zonder het afleggen van verantwoording aan pietluttige aandeelhouders (3). Het idee is, om zelfs de ethische beginselen van het kapitalisme te omzeilen en alleen maar in te zetten op de wetten van de jungle.

Twee specialisten verklaren ons hoe dat concreet verloopt: "Om een onderneming te kopen die 100 waard is, legt het fonds 30 op tafel (dat is een gemiddeld percentage) en leent 70 van de banken, waarbij ze profiteren van de zeer lage huidige rente. Gedurende drie of vier jaar wordt met het bestaande management het bedrijf gereorganiseerd, de productie gerationaliseerd, nieuwe activiteiten ontwikkeld en de winst geheel of gedeeltelijk gebruikt om de rente te betalen......van zijn eigen schuld. Daarna wordt het bedrijf voor 200 verkocht, dikwijls aan een fonds die hetzelfde zal gaan doen. Als de lening van 70 is terugbetaald, zal er 130 overblijven, dat betekent met een inleg van 30 een winst van meer dan 300% in vier jaar, op het geïnvesteerde bedrag. Wie kan het beter? " (4)

Terwijl ze persoonlijk krankzinnige fortuinen verdienen, passen de leiders van die grote fondsen zonder veel scrupules de vier grote beginselen van het "rationaliseren" van bedrijven toe: arbeidsplaatsen verminderen, salarissen verlagen, werktempo verhogen en delokaliseren. Daarbij aangemoedigd door de publieke autoriteiten, die zoals nu in Frankrijk, dromen van de "modernisering" van het productieapparaat. De vakbonden voelen zich benadeeld en beschouwen dit als het einde van het sociaal contract

Velen dachten dat het kapitalisme met de globalisering eindelijk verzadigd was. Men ziet nu dat zijn vraatzucht onbeperkt lijkt te zijn. Tot wanneer?

* Aandelenindex van de veertig belangrijkste bedrijven aan Franse beurs. (noot vertaler).

(1) Zie Frédéric Lordon, " Quand la finance prend le monde en otage " , Le Monde Diplomatique, september 2007.

(2) Zie Sandrine Trouvelet en Philippe Elakim, " Les fonds d'investissement, nouveaux maîtres du capitalisme mondial " Capital, Parijs, juli 2007.

(3) Zie Philippe Boulet-Gercourt, " Le retour des rapaces ", Le nouvel Observateur, Parijs, 19 juli 2007.

(4) Trouvelet, Capital.