ImageOver topconferentie-verzet in Duitsland. Tegen globalisering en de niet emancipatorische reacties daarop. Rob Augman legt uit waarom platte en populistische posities in globaliseringscampagnes leiden tot ongewilde steun aan een rechtse agenda. Datzelfde geldt voor de 911-komplottheorien in de anti-oorlogscampagnes. Actiegroepen die het thema migratie inbrachten, lieten tijdens de G8-mobilisatie in Duitsland zien hoe het anders kan.

 

Dit is de vertaling van een stuk van Rob Augman dat eerder op Znet verscheen

De grassroots mobilisaties tegen de G8-top, die begin juni gehouden werd in de Noordduitse stad Heiligendamm, werden georganiseerd door een breed netwerk van directe actievoerders, antiracistische groepen, anti-grens-groepen, antifascistische militanten, queer activisten, krakers, groepen tegen schulden, vakbonden, milieuorganisaties en vele anderen. Ondanks het uitermate restrictieve beleid van de Duitse staat die alle demonstraties verbood in een wijde omtrek van het 'veiligheidshek' dat de G8-top afschermde, verstoorden de activisten de G8-top met succes. [i]

De kleine badplaats Heiligendamm was twee dagen lang alleen bereikbaar met helikopters of met boten over zee, omdat demonstranten alle landwegen en treinverbindingen naar de plek van de top blokkeerden. Indrukwekkend waren de beelden van duizenden mensen die door velden en bossen trokken om de grote politiemacht te omzeilen en in de buurt van het hek te komen.

Heiligendamm zal als nieuw historisch moment gelden in de andersglobaliseringsbeweging, een beweging wiens kracht vaak verklaard wordt uit de diversiteit van haar deelnemers. Maar deze menigte ('multitude') moet trouwens niet verward worden met willekeur, aangezien de beweging zelf ook worstelt met de uitdagingen van het ontwikkelen van een kritiek van het mondiale kapitalisme dat voorziet in emancipatorische mogelijkheden.

Eigentijdse sociale conflicten, een wijdverspreid gevoel van vervreemding, intense gevoelens van machteloosheid en de toenemende intensiteit van gewelddadige conflicten, maken een lawine aan ressentimenten en weerstanden los jegens de mondiale situatie die niet emancipatorisch zijn. Veel mensen die ernstig ontevreden zijn met de mondiale politieke en economische orde, drijven niet in de richting van organisaties die progressief bezig zijn, of met sociale rechtvaardigheid. De opkomst van racistische, nationalistische, fundamentalistische en andere vormen van reactionaire politiek, is ook het resultaat van een reactie op de mondiale situatie en zij concurreren om macht en invloed op hetzelfde sociale terrein als links. Je ziet ze ook terug in de discussies en politieke voorstellen en beleid rond globalisering en dus ook in de mobilisering tegen de G8 afgelopen jaar.

In Duitsland, met z'n geschiedenis van Nationaal Socialisme en de opkomst van neo-Nazisme en nationalisme na de val van de Berlijnse muur, moet links strijd leveren en zichzelf positioneren tegen kritieken van "de nieuwe wereld orde", "globalisering" en zelfs van "kapitalisme," door niet-emancipatorische posities, waaronder door (extreem) rechts. Zulke niet-emancipatorische kritieken lopen sterk uiteen, van voorstanders van economisch protectionisme en politiek isolationisme (die je terugvindt in rechtse anti-oorlogsposities), tot het culturele gebied van "beschermen van culturele bijzonderheid tegen commercialisering," tot en met extreem rechts en diens pogingen om sociale vraagstukken op te lossen op hypernationalistische manieren.

De schaal waarop rechtse betrokkenheid in antiglobaliseringspolitiek plaatsvindt, of bredere sentimenten van reactionair antikapitalisme, levert feiten op die niet genegeerd zijn door bepaalde delen van links in Duitsland en die je terugziet in de anti-G8-mobilisatie, gericht tegen extreemrechts, tegen de staat, of als zelfkritiek van onze eigen sociale bewegingen. Deze groepen benutten uiteenlopende benaderingen, en stellen ook andere doelen in hun emancipatorische streven. In hun confrontatie met 'globalisering' aan de ene kant en met reactionaire antiglobalisering aan de andere kant, zie je dat de analyses en praktijken binnen links veranderen. De internationale mobilisering tegen de G8-top in Duitsland biedt een unieke kijk in deze strijden om te bekijken hoe links en groepen uit het veld van sociale rechtvaardigheid zich beter zou kunnen bewapenen tegen de ingewikkelde en uiteenlopende uitdagingen waar we tegenover staan.

De infrastructuur en mobilisatie voor Heiligendamm is de afgelopen twee jaar opgebouwd en heeft activisten uit heel Europa en nog verder met elkaar verbonden. Een week van protesten, een tegentop met internationale gasten die de grootste problemen van globalisering bespraken, van klimaatverandering en gezondheidsbeleid tot gender-gelijkheid en het recht op vrije beweging voor allen, en plannen voor het fysieke blokkeren van de G8-top, waren enkele van de belangrijkste gebeurtenissen. Mensen organiseerden drie kampen om duizenden actievoerders te huisvesten, inclusief keukens, beveiliging, douches en andere voorzieningen. Indymedia-groepen regelden de infrastructuur voor voortdurende verslaggeving van het nieuws. Informatie werd verspreid met stencils en op het web om de mensen te informeren over politietactieken, grensbeperkingen, bewakingstechnieken en nog veel meer over wat ze konden verwachten en hoe ze in geval van nood ondersteuning konden regelen. Juridische hulp werd gegeven door linkse advocatenorganisaties. Mobiele groepen zorgden voor medische hulp. Daar bovenop organiseerden activisten een hotline voor het geval van seksistische of seksuele incidenten. Groepen als de Hedonistische Internationale organiseerden demonstraties met hun techno truck en hun "Rave Against the Machine."

Zelforganisatie was de ruggengraat van de demonstraties en de infrastructuur van de mobilisatie tegen de G8-top. De middelen zijn het doel, hetgeen ook gold voor een waardering van plezier, vertier en esthetische wensen. De mobilisatie gaf een voorbode van politiek, was een visie in praktijk van de "andere wereld die mogelijk is".

"Nie Wieder Deutschland!" (Nooit Weer Duitsland!)

Voor veel internationale activisten die zich aansloten bij de demonstraties tegen de G8, betekende de Oost-Duitse stad Rostock waar de massademonstraties en het voornaamste convergence center waren, geen enkel referentiepunt. Maar voor degenen die oud genoeg waren zich dat te herinneren, was Rostock de plaats van een gewelddadige drie dagen durende aanval op Roma en Vietnamese asielzoekers door neonazi's en gewone Duitse burgers. Het gebeurde 15 jaar eerder, in de zomer van 1992, en bracht een golf van andere aanvallen door het hele land teweeg op Afrikaanse, Turkse, Aziatische en andere migranten, waarbij huizen platgebrand werden en mensen gedood. "Wat 1968 voor links was, was 1992 voor rechts." [ii]

Deze golf van racistisch geweld was een zwaar politiek thema. Het gebeurde tijdens de hereniging van Oost en West Duitsland, de val van de Sovjet Unie en de herschikking van internationale verhoudingen na de Koude Oorlog. Slechts enkele tientallen jaren na de holocaust bleken racistische meutes en politieke groepen van Nieuw Rechts weer sterk in opkomst in Duitsland en Europa.

Het merendeel van de economische problemen die volgden op de "hereniging" werden geprojecteerd op migranten, als specifieke groep de deze crises zou veroorzaken. Deze vorm van raciaal zwartepieten bleef niet beperkt tot extreem rechts, maar spoelde over politieke grenzen heen en werd ook uitgedrukt in gangbare discoursen. "Bonn (hoofdstad van West-Duitsland), niet in staat om de economie van de ex-DDR snel op te lappen zoals beloofd, verschoof de verantwoordelijkheid voor de economische kwalen van het land naar Duitslands liberale asielwetgeving." [iii]

Vandaar dat terwijl de politie handjeklap zocht met de meute in Rostock en hen daarbij urenlang de vrije hand gaf om het asielcentrum aan te vallen, voerde het staatsbeleid zijn eigen aanval op migranten uit, met beperkingen die bijdroegen aan het intrekken van de asielwetgeving. Het stelde ook een hiërarchisch arbeidssysteem in voor degenen die achterbleven, en stuurde de boodschap uit dat migranten de bron van Duitslands economische problemen zouden vormen.

De nieuwe economische en politieke situatie werd onder woorden gebracht door een nationalistisch kader van centrumpolitici, door extreem rechts en door de hele maatschappij heen. [iv] Maar deze nationalistische explosie en de verschuivende politieke situatie veroorzaakte ook reacties bij radicaal links. Duits nationalisme, racisme, fascisme en de geschiedenis van de Shoah werden belangrijke thema's van zorg. Terwijl ze deze als nauw verbonden beschouwden, demonstreerde het Duitse links van na '89 achter een spandoek met de leus "Nie Wieder Deutschland!" (Nooit Meer Duitsland!)

"Wij zijn hier omdat jullie onze landen verwoesten"

Wij zijn hier omdat wij jullie grenzen vernielen"

Image Als onderdeel van de protestacties tegen de G8-top, werd een actiedag georganiseerd onder het motto "Mondiale Vrijheid van Beweging." Vroeg in de ochtend omsingelden zo'n 2000 mensen het 'Bureau voor Buitenlanders" in Rostock, waar de beslissingen genomen worden of personen wel of geen verblijfsvergunning krijgen of het land uitgezet worden. Aangezien ze van tevoren van de acties afwisten, was het kantoor die dag gesloten met de smoes dat er 'computerproblemen' waren. Actievoerders klommen op het dak van het gebouw en hingen spandoeken op tegen uitzetcentra, met de tekst "Geen kampen - Hier Niet en Nergens!"

Na die actie trokken de activisten naar het Sonnenblumenhaus, de plek van de racistische aanvallen 15 jaar daarvoor. "Door deze manifestatie te houden, willen we de gebeurtenissen van 1992 herdenken en benadrukken hoe veel slechter nog de omstandigheden voor vluchtelingen in Duitsland zijn geworden door deze pogrom." [v] Bij de manifestatie zette de politie de repressie tegen de activisten voort. Een arrestatieteam drong de demonstratie binnen om een paar zwartgeklede demonstranten te grijpen, waarbij ze de neus van een vluchteling uit Kameroen braken en een cameramens verwondden. Later die dag werd de demonstratie, die toen op weg was naar de haven in het centrum van de stad (en 10.000 mensen telde, vert.) geblokkeerd door relpolitie met waterkanonnen en pantserwagens. Maar na twee uur onderhandelen, kon de demonstratie voortgezet worden.

Die demonstraties waren deel van een week van protesten tegen de G8 waarbij nadrukkelijk gewezen werd op de strijd die overal geleverd wordt tegen het bewind van mondiale migratiemanagement. Activisten uit talloze landen namen deel aan de transnationale netwerk bijeenkomst, waar ze het hadden over de situatie van de verschillende migratiestrijden, variërend van massademonstraties en stakingen door geillegaliseerde migranten in de VS, strijd om legalisering in Frankrijk, België, Italië en Spanje, en acties om uitzetcentra gesloten te krijgen in Duitsland [vi]. De bijeenkomsten en acties hebben als doel om duidelijk te maken dat migratie deel uitmaakt van de processen van internationale verhoudingen van uitbuiting - bijvoorbeeld door privatisering van hulpbronnen in het mondiale Zuiden die het voor mensen die daar leven steeds moeilijker maakt om zichzelf te onderhouden, of door de openlijke vraag naar goedkope arbeid - met name in de dienstensector - in het mondiale Noorden. Vandaar de leus "Wij Zijn Hier Omdat Jullie Onze Landen Verwoesten". Maar tegelijkertijd vinden sommige activisten dit beeld te mechanisch, alsof migranten alleen maar slachtoffer zijn die op drift raken door processen die helemaal buiten hun invloed liggen. Als reactie op deze "Fort Europa" positie, beweren activisten van de analyse van de "autonomie van migratie" dat ondanks de realiteit van migratiemanagement door staten en interstatelijke systemen, de opgeworpen barrières voortdurend uitgedaagd en ondermijnd worden door creatieve actoren - daarom zou migratie ook beschouwd kunnen worden als een "zeer geslaagde sociale beweging." [vii]

De verhouding en conceptualisering van migratie als een fenomeen in het tijdperk van globalisering zou daardoor van een bevoogdende verhouding van liefdadigheid en bescherming omgebogen kunnen worden naar een verhouding van steun en solidariteit. "Globalisering" kan dan ook niet simpelweg als een eendimensionaal komplot van een mondiale elite beschouwd worden, maar als een bewind dat ontstaan is uit conflict dat voortkomt uit een verscheidenheid aan bronnen, waarvan sommige zelfbepalend zijn. Met de nadruk op het migratie-thema bij de anti-G8-mobilisatie wordt dan ook een structureel feit van het sociale leven onderstreept ondanks de belemmeringen - misschien wel een intrinsiek anti-nationale beweging. Daarom wordt deze feitelijke migratie gepresenteerd als een recht op mobiliteit en ziet men ook de praktische erkenning van mondiale sociale rechten als deel van emancipatorische veranderingen.

"Om te wijzen op het antifascistische karakter van de anti-globaliserings beweging" [vii]

Terwijl op 2 juni linkse en progressieve groepen een enorme internationale demonstratie tegen de G8-top organiseerden achter het spandoek "Een Andere Wereld is Mogelijk," kwamen meer dan 40 bussen met neonazi's bij elkaar in de naburige stad Schwerin. Als reactie op de neonazi's organiseerden groepen uit het maatschappelijk leven, vakbonden en antifa-groepen drie verschillende tegendemonstraties. De antifa-groepen hadden daarbij als doel om fysiek onmogelijk te maken dat de neonazi's zouden kunnen demonstreren. Maar op de ochtend van het protest werden zowel de neonazidemonstratie als die van de antifa's verboden. De neonazibussen verlieten Schwerin en gingen naar omringende steden, waar ze spontane demonstraties hielden, waarvan er een onder de Brandenburger Poort in Berlijn marcheerde. Een groep van 150 antifa's die in Schwerin aankwam, werd daarentegen op het treinstation omsingeld door zwaarbewapende politie en gearresteerd.

Vijftien jaar na de golf van racistisch geweld in 1992, valt niet te ontkennen dat extreemrechts nog steeds een rol speelt in het politieke en sociale leven. Ze blijven migranten aanwijzen als de bron van de aanhoudende sociale en economische problemen. Daar komt bij dat ze steeds vaker hun weerzinwekkende denkbeelden uitgedrukt hebben in termen uit de anti-globalisering en het anti-kapitalisme. Zij zien de machtige internationale instellingen zoals de G8 verpersoonlijkte termen. De ingewikkelde sociale constellaties die vaak gesimplificeerd worden met de term "globalisering" worden gezien als niets meer dan een plan van een specifieke sociale groep. Vanwege de historische associatie van internationale netwerken met joods gemeenschappen, verpersoonlijkt extreem-rechts deze internationale samenspanning dan als de "Joodse" heersers van de wereld. [ix] Tegen dit gefabriceerde komplot zetten ze dan een even denkbeeldige kracht om zich te verdedigen, namelijk de "nationale gemeenschap".

De kracht van extreemrechts heeft daarom alles van doen met hun ingrijpen in de actuele politieke discoursen, of die nu in de mainstream politiek ontwikkeld worden, of opgeworpen door links. Als reactie op die thema's projecteren ze regelmatig sociale crises op specifieke sociale groepen als zouden die de oorzaak zijn - vaak migranten, joden, of linksen. Om die reden zijn authentieke klachten die voortkomen uit sociale, politieke en economische problemen, een bron van steun voor hen. Door het combineren van de onvrede over de hoge werkeloosheid in het oosten van het land, met het stigmatiseren van migranten en "mondiale elites" als oorzaak van deze problemen, won de Nationaal Democratische Partij van Duitsland vorig jaar meer dan 7 procent van de stemmen bij de verkiezingen in de deelstaat Mecklenburg-Vorpommern. Daarmee kwamen ze in de regionale parlementen. Dat was het kader waarin de antifa-demonstratie was georganiseerd, "om het antifascistische karakter van de anti-globaliseringsbeweging te benadrukken".

Militant antifascisme werd een belangrijk middelpunt van radicaal links na 1992, met het organiseren van een landelijk antifa-netwerk dat extreemrechts op straat bestreed. Daarnaast gingen velen onderzoek door naar de geschiedenis van Nationaal Socialisme, toen men zich zorgen ging maken over een breder Duits nationalisme. Daardoor kregen ze meer kennis over het 'discursieve kader' van extreemrechtse politiek en de historische continuïteit daarvan (en verschillen) in het huidige tijdperk. Deze analyses kunnen teruggevonden worden in de actieoproep voor de antifa-demonstratie in Schwerin. In hun pamflet legden ze uit hoe de antisemitische ideologie van de neonazi's voortkomt uit een verwrongen soort antikapitalisme. De nazi-analyse van de maatschappij is samengesteld uit een tweezijdige weerstand met foute vooronderstellingen. Ze geloven dat een "reële, natuurlijke, materiele arbeid" bedreigd wordt door een "abstracte, parasitaire, financiële elite." Een citaat uit het antifa-pamflet:

"Aan de ene kant bevat [de Nazi] visie [van kapitalisme] het idee van een nationale economie met zijn "eerlijke Duitse" arbeid - het zogenaamde "vormende kapitaal", met aan de andere kant het "geldgraaiende joodse" kapitaal. Voor de nazi's bestaat dit zogenoemde "joodse kapitaal" in het systeem van rente en de financiële wereld, bijvoorbeeld in banken en aandelenbeurzen in het algemeen en in "Wall Street" in het bijzonder." [x]

Image Niet in staat om het kapitalisme al een sociaal geheel te zien, een systeem waarvan arbeid zelf is gevormd, zien ze kapitalisme als iets dat door het buitenland opgedrongen wordt, vooral door de VS. Hun antwoord is dan het 'natuurlijk herstel' van iets dat zij als concreet beschouwen; de imaginaire 'nationale samenleving'. Deze geamputeerde kritiek van kapitalisme helpt te begrijpen hoe ze komen tot een tegelijk racistische en antisemitische politiek aan de ene kant, verweer tegen de naties waarvan ze denken dat die een anders harmonieus Duitsland binnendringen, en aan de andere kant tegen wat zij denken dat antinationale leiders van deze wereldorde zijn, de internationale joodse elites die profiteren van de onttakeling van "echte naties." [xi]

Maar de electorale steun die de NPD kreeg bij de verkiezingen is maar het topje van de ijsberg. Hun visies zijn invloedrijk, ook als ze niet in zulke botte en gewelddadige taal geuit worden. Daar komt bij dat hun thematiek overlapt met die die aangekaart wordt door sommige antiglobaliseringsgroepen die met links geassocieerd worden. Zo is er vaak brede steen voor een andersglobaliseringsbeweging als die zich uitspreekt tegen "Amerikaans" kapitaal, in contrast met een Europees of Duits kapitalisme waarvan verondersteld wordt dat die meer sociaal verantwoordelijk zou zijn. Of als internationale investeerders afgebeeld worden als parasieten die de "echte" economie plunderen. Er zijn voorbeelden te over in Duitsland van linksen die argumenteren in een taal die doet denken aan het Nazi-tijdperk. Deze problemen hebben delen van links doen bekritiseren dat er ook onder delen van links een beperkte kritiek van kapitalisme gevonden kan worden.

"Kapitalisme is geen komplot, en de Hamas is niet de Rebel Alliance"

De grote internationale demonstratie was samengesteld uit twee demonstraties die bij elkaar kwamen. In de grote antikapitalistische sectie werd een blok geleid door een coalitie van groepen waaronder de Berlijnse Theorie, Organisatie, Praktijk (TOP). [xii] TOP is voortgekomen uit de antifa-beweging van de jaren 1990. Maar toen de Duitse staat op een gegeven moment probeerde het mantra van antifascisme over te nemen door demonstraties met dezelfde leus te organiseren, stond antifascistisch links voor wat uitdagingen. Uit de noodzaak om anti-fascisme te plaatsen binnen een breder kader van begrip van kapitalistische maatschappelijke verhoudingen, ziet TOP zichzelf nu als post-antifa. Anti-fascistische politiek en de kritieken die voortgekomen zijn uit die kringen, spelen vandaag de dag hun rol in de politiek van veel actuele anti-kapitalistische groepen in Duitsland.

Naast het organiseren van blokken in demonstraties, houden ze zich ook bezig met de interne linkse debatten over actuele onderwerpen. Zo verspreidde TOP een pamflet waarin uiteengezet werd hoe een beperkte kritiek van links op kapitalisme lijdt tot een niet-emancipatorische stellingname. Het pamflet was gericht aan hun collega anti-G8-activisten en beschreef ook de vertakkingen van een simplistisch antikapitalisme waar het gaat om visies van het conflict in het Midden-Oosten. Met als titel: "Kapitalisme is geen Komplot, en de Hamas is niet de Rebel Alliance," [xiii] pleit het pamflet tegen een conspiratieve kijk op kapitalisme en stelt voor om uit te gaan van de visie dat kapitalisme een sociaal systeem is. Ze schrijven; "Kapitalisme is geen komplot van een paar - noch joden, noch de G8 of andere "leiders". Het is niet zo verschrikkelijk geworden als het nu is door de bewuste plannen van een paar kapitalisten of door de rentestanden en de stroom van financieringskapitaal. De inherente logica die kapitalisme doet werken is die van een systeem dat niet gericht is op de behoeften van mensen, maar op de vorming van kapitaal - het is een spel dat zelfs de kapitalisten gedwongen moeten spelen. Als we echte de wortels willen aanvallen van de kapitalistische samenleving dan moeten we deze manier van produceren begrijpen die elk onderdeel van ons leven tot koopwaar maakt onder de ongenadige wet van de waarde. [xiv]

Op de Top van Onderop (mei 2007 Amsterdam) Je hoeft inderdaad niet ver te zoeken op anti-G8-demonstraties om voorbeelden te vinden van een conspiratieve, dualistische of verpersoonlijkte sociale kritiek: een 911-komplottheorie-spandoek, een "Bush is Terrorist nr. 1" affiche of de altijd aanwezige G8-octopus die met z'n uitgestrekte tentakels de aarde opvreet. De laagste gemeenschappelijke deler van de antiglobaliseringsbeweging is echter de weerstand tegen "financierings kapitaal". Dit vind je terug in schijnbaar tegengestelde delen van de beweging: of het nu antikapitalisten zijn die bankruiten ingooien of hervormingsgezinde groepen die ijveren voor belasting op internationale investeringen. Het "gezonde verstand" van zo'n brede sociale beweging zou wel eens het idee kunnen zijn dat "geld de wortel van alle kwaad" is.

Het is precies deze visie van geld als de cellulaire structuur van kapitalisme of globalisering die groepen als TOP proberen te vervangen door een anders soort antikapitalistische kritiek, niet alleen omdat die te dicht aanschurkt tegen reactionaire opvattingen en daar een geschiedenis mee deelt, maar ook omdat de theorieën gewoon de plank misslaan.

TOP stelt voor om de aandacht meer te richten op "het spel" en minder op "de spelers".

Als de activistische scene vraagtekens begint te zetten bij een zwart-witte wereldvisie die goede "mensen" afzet tegen het kwade financiële "kapitaal" dan zouden ze misschien beginnen in te zien - zoals het geval is bij het conflict in het Midden-Oosten - dat er geen sprake is van een simpele tweedeling van onderdrukker tegen onderdrukte in de strijd om bevrijding en emancipatie. We moeten nieuwe manieren bedenken en niet de spelers bevechten, maar het hele verdomde spel. [xv]

Deze analyse van kapitalisme als een sociaal systeem inplaats van een simpele verhouding van overheersing of een binaire strijd tussen "onderdrukkers" en "onderdrukten" voert de groep naar het vinden van manieren om een andere richting te definiëren. Samen met andere post-antifa groepen, liepen ze achter een spandoek met de tekst "Ums Ganze" (filmpje), hetgeen grof vertaald "De hele hap!" betekent. Dat drukte uit dat ze weliswaar tegen de G8 demonstreerden, maar het idee weigeren te accepteren om de G8 gelijk te stellen met mondiaal kapitalisme en er liever aan meewerken om de G8 te plaatsen als deel van een internationaal en in strijd gewikkeld systeem van mondiaal kapitalisme. [xvi]

Liever dan een "echte arbeid" neer te zetten tegenover een "financierings kapitaal", een "volksstrijd" tegen een "internationale elite" of meer van die simplificaties, proberen zulke groepen de vormen van sociaal leven in de huidige kapitalistische maatschappij opnieuw te bekijken. Dat voert tot andere standpunten. Aangezien demonstraties vaak noodgedwongen werken met simpele symbolische voorstellingen, was een poging om in te grijpen het benutten van de beelden omtrent 'vrije tijd', in de vorm van een foto van een persoon die luiert in een hangmat met daarbij de eis tot "luxe voor iedereen!" Terwijl anti-kapitalisme een van de pilaren van de andersglobalisering is geweest, is lang niet iedereen het erover eens wat het betekent om "kapitalisme te verpulveren" en "de G8 te bestrijden". Wat dat betreft is de mobilisatie tegen de G8 een plek van veel conflicten op vele niveaus - analytisch, praktisch en symbolisch. De mobilisatie toont veel pogingen om tegen kapitalisme aan te duwen, waarbij dan onderweg ook gepoogd word een antwoord te vinden op de verschillende vormen van niet-emancipatorische antwoorden die er zijn.

Concluderend...

Ondanks het algehele verbod op openbare demonstraties op donderdag gingen de protesten door, en wel met indrukwekkend succes. Duizenden mensen trokken vanuit de naburige camps richting hekwerk, bomen de straat opslepend op grote barricades te bouwen, over de treinrails lopend om vervoer naar de conferentie te voorkomen, en door velden en bossen trekkend om politieblokkades te omzeilen. De G8-delegaties moesten de top bereiken door de lucht of via de zee en zelfs de zee was niet helemaal veilig toen Greenpeace-boten de veiligheidszone binnendrongen. Dit is een geweldig resultaat van vastberadenheid en organisatie.

Zelfs de reguliere media zetten de blokkades gedeeltelijk in positief licht, waarbij ze beelden lieten zien van duizenden demonstranten die door de velden en over heuvels trokken om bij het hek te komen. Hun lievelingsbeeld was natuurlijk die van de clowns, wat een mooi contrast vormde met de berichtgeving van de hevige rellen tussen politie en demonstranten eerder die week. Verschillende nieuwsberichten beschreven de protesten toen trouwens als verstoord door "buitenlanders." [xvii]

Hoewel de mobilisatie succesvol was in het verstoren van de G8-top, zoals hierboven beschreven, betekent oppositie tegen de G8 en globalisering niet automatisch emancipatorische kritiek of alternatieven. Reactionaire wrok en ideologieën werken via oppositionele politiek en bezorgen daar hindernissen om positieve sociale veranderingen te bereiken. De wens om massale sociale bewegingen op te bouwen, houdt vaak ook in dat er gemikt wordt op de laagste gemene deler. Maar de simpele populistische leus "Bush Go Home!" brengt een grote verscheidenheid aan actoren uit het hele politieke spectrum bijeen, waaronder reactionairen van verschillende bloedgroepen (waaronder nazi's die de Amerikanen nog steeds als 'bezetters' van Duitsland zien, vert.). Deze werkelijkheid zorgt dus voor uitdagingen voor het opbouwen van brede sociale bewegingen met emancipatorische perspectieven.

Daar komt bij dat, terwijl het natuurlijk noodzakelijk is om uit te sluiten dat de meest verschrikkelijke actoren de gevoelens van onvrede van de bevolking kunnen uitbuiten - zoals de antifa-demonstratie probeerde te bereiken - niet-emancipatorische denkbeelden niet beperkt blijven tot extreemrechts, maar vaak over politieke afgrenzingen heenvloeien. Dit overvloeien is niet gewoon het resultaat van bewust versluierde reactionaire denkbeelden - hoewel dat soms een rol speelt - maar komt vaak door analyses die uit zichzelf verpersoonlijkende beschouwingen van macht voortbrengen, dualistisch denken en kort-door-de-bocht kritieken van kapitalisme. Dit betekent dat zelfkritiek onontbeerlijk is binnen onze eigen oppositionele politieke bewegingen, om te voorkomen dat ze leiden tot onbedoelde steun aan niet-emancipatorische denkbeelden en stromingen. In dit artikel heb ik geprobeerd een paar voorbeelden te tonen van hoe activisten die betrokken waren bij de anti-G8-mobilisatie worstelen met deze uitdaging bij hun politieke activiteiten. Voor activisten in de VS is de situatie vergelijkbaar.

Het niveau van anti-Bush, anti-oorlog en anti-globaliseringssentimenten in de VS is hoog. Maar je vindt die niet alleen bij radicaal links, maar ook in het politieke centrum en bij extreem rechts. Nu deze sentimenten tamelijk wijdverspreid zijn in de VS, zouden we ons af kunnen vragen waarom deze oppositie geen linkse vooruitgang heeft voortgebracht. Terwijl sommigen stellen dat dit komt door het gebrek aan linkse politieke partijen, of het gebrek aan organisatie en institutionalisering onder linkse groepen, of door 'sektarisme,' zou het de moeite waard zijn om te bekijken of het misschien ligt aan de specifieke inhoud van het soort oppositionele politiek dat we in de VS beleven. Een paar snel gemaakte voorstellen voor het bekijken van deze thema's, waarbij de G8-mobilisatie kan dienen als politieke afwegingen voor de toekomst.

Net als de vijandigheid tegen migranten in Duitsland, zie je in de VS een vijandigheid tegen met name latino-migranten. Terwijl het debat over migratie voortgaat met het bezighouden van het mainstream politieke discours, zie je dat restrictieve regelgeving en anti-latino vijandigheid vaak gebaseerd wordt op de beschuldiging dat migranten de banen inpikken van "echte Amerikanen". De beruchte Minutemen zijn niet alleen tegen migratie uit het mondiale Zuiden, maar ook tegen het NAFTA-akkoord en tegen "vrijhandel". Anti-globaliseringssentimenten van rechts beïnvloeden wel degelijk het publieke discours, en treffen het leven van miljoenen mensen. Degenen die proberen te solidariseren met latino-migranten zouden wel eens meer succes kunnen behalen als ze ook op dat niveau actief zouden zijn en kritiek zouden leveren op de vorm van globaliseringskritiek die te vinden is in de vijandigheden tegen migranten.

Een ander niveau waarop tegenwicht geboden kan worden tegen niet-emancipatorische kritiek van macht, is weerstand te beiden tegen 911 komplottheorien die wijd verspreid zijn in de anti-oorlogsprotesten en bij "onafhankelijke media". In plaats van het huidige machtssysteem te zien als een systeem dat ook zwakke punten kent, en ontwikkelingen daarbinnen als grotendeels ongestuurd, ziet de komplottheorie dat juist als een grote samenspanning door een almachtige kracht die alle sociale gebeurtenissen omvat. Komplottheorien zitten ongemakkelijk dicht aan tegen moderne antisemitische mythes, waardoor het geen toeval is dat de "911 waarheid beweging" als een magneet op antisemieten werkt. Het alomvattende beeld van macht dat komplotdenkers fabriceren, is niet in staat om de conflicten te zien die er bestaan binnen de maatschappij. Hun missie om de macht te "ontmaskeren" bereikt precies het tegenovergestelde - het maskeert het feit dat huidige sociale verhoudingen het resultaat zijn van conflict en samenloop van omstandigheden. Het resultaat van hun simplistische, hiërarchische wereldbeeld is ook dat de rol van sociale bewegingen buiten beeld blijft - zowel de emancipatorische als de niet-emancipatorische sociale bewegingen.

Een laatste voorstel waar we zouden kunnen overwegen om het probleem te belichten, is bij de politieke richting van het beschouwen van het buitenlandbeleid van de VS. Als het klopt dat neo-conservatisme (als die term al bruikbaar is en we niet eigenlijk te maken hebben met neoliberalisme in een meer gemilitariseerde vorm) op de terugweg is, dan zouden we ons kunnen afvragen wat daar voor in de plaats komt. Een stroming die de laatste jaren winst geboekt heeft, is die van het neo-realisme. Een neo-realistisch sentiment lijkt wijdverspreid over het hele politieke spectrum. Het gaat ervan uit dat het buitenlandbeleid van een staat altijd uitgevoerd moet worden om de belangen van de staat te dienen. Kritiek op de oorlog in Irak als zou deze niet in het belang zijn van de VS-staat of -maatschappij, heeft de populaire idee opgeleverd dat het buitenlandbeleid van de VS ondergeschikt is aan Israëlische belangen en voortkomt uit de macht van de "Zionistische lobby."

Deze positie overspant het hele politiek spectrum. Extreem rechts propageert al jaren z'n stelling over de "Zionistisch Bezette Regering". Sommige mensen in het politieke centrum hebben dit idee ook uitgedragen, zoals bijvoorbeeld de gerenommeerde hoogleraren Mearshimer en Walt met hun "The Israel Lobby" rapport. En ook anti-oorlogssentimenten van link hebben uit deze bron geput - van Cindy Sheehan, [xviii] tot de linkse wetenschapper James Petras, [xix] en ook de "Palestijnse Solidariteits" beweging. [xx] Als neo-realisme neo-conservatisme gaat vervangen, of dat al gedaan heeft, zal de neo-realistische positionering deze traditioneel rechtse ideeën met zich meebrengen. In plaats van te proberen te begrijpen waarom de VS de oorlog tegen Irak is gaan voeren - een thema dat nog steeds het gezonde verstand tart - wordt het buitenlandbeleid van de VS gezien als simpelweg gekaapt door buitenlandse politieke instellingen en hun interne buitenlandse agenten in de VS. Sommigen binnen links in de VS hebben stelling genomen tegen deze opvatting, zoals Bill Weinberg's "Blaming 'The Lobby': AIPAC Takes the Hit for U.S. Imperialsm." [xxi] maar meestal is de neo-realistische opvatting 'algemeen aanvaard'.

Als het waar is, dan heeft het ontbreken van een serieuze linkse bewegingen en resultaten in de VS misschien te maken met de inhoud van de anti-oorlogsgevoelens. Anti-oorlogsgevoel betekent niet automatisch dat er ook internationale solidariteit ontstaat met degenen die slachtoffer worden van het geweld van de oorlog. Het leidt vaak eerder tot conservatisme en isolationalisme. En dat zou wel eens gedeeltelijk te maken kunnen hebben met een breedgedragen problematische analyse van het buitenlandbeleid van de VS. Daarbij zou links niet zo makkelijk anti-oorlogsstandpunten moeten omhelzen vanuit het idee dat wat daaruit voortkomt altijd beter zal zijn. We moeten eerder vechten voor analyses die niet de ingewikkelde sociale relaties simplificeren. Of het nu gaat om het buitenlandbeleid van de VS, mondiale machtsverhoudingen of de werkelijkheid van leven in de kapitalistische maatschappij, we hebben de taak om tegelijkertijd weerstand te bieden tegen de simpele antwoorden die geen emancipatorische kritieken en perspectieven bevatten.

Als links en emancipatorische bewegingen aan sterkte gaan winnen en de huidige sociale problemen het hoofd gaan bieden, zal dit afhangen van bedachtzame analyses van de complexiteit van het VS-beleid, internationale verhoudingen en de kapitalistische maatschappij. Aan uitdagingen geen gebrek voor activisten in de VS en daarbuiten. Ik hoop dat dit verslag van de anti-G8-mobilisatie in Duitsland, wat ideeën naar voren kan brengen die het mogelijk maken om beter de uitdagingen aan te gaan waar we voor staan in onze strijden voor emancipatie.

---------------

Rob Augman is lid van de Free Society Collective, een anti-autoritaire groep in Montpelier, Vermont. Momenteel woont hij in Berlijn, Duitsland, waar hij onderzoek doet naar de thematiek van linkse politiek en antisemitisme. (Hij bedankt Martina Benz voor ideeën en hulp bij het schrijven van dit artikel). Vertaling: globalinfo.nl

------------

Noten (niet vertaald):

[i]The policing operation in the Heiligendamm area was the largest security operation in Germany since World War II. It included an enormous budget, a $17 million fence, 12km high, a wide no-protest zone, as well as air and sea defense. This operation was also more than defensive. A month before the summit, under the pretext of "threats by Leftist terrorists," police raided 40 private homes and social centers across the country. The raids were heavily criticized in the mainstream press and the mobilization gained broader support as a result. In Berlin, a spontaneous demonstration brought thousands of people onto the streets for an energetic showing of support for the anti-G8 mobilization, and in Hamburg a huge demo erupted into physical clashes between protesters and the police.

[ii]Free to Hate: The Rise of the Right in Post-Communist Eastern Europe. Hockenos, Paul. P 30. Routledge. New York/London. 1994.

[iii]Ibid. P 33.

[iv]For a look into the relationships of these different social actors and the changing situation at the time, see "Rostock: or, How the New Germany is Being Governed." Wildcat, No. 60, October 1992. http://www.wildcat-www.de/en/wildcat/60/w60e_ros.htm

[v]From the "Crossing the Borders of the G8" newspaper, at: www.noborder.org

[vi]Examples from the newspaper, "Crossing the Borders of the G8," published for the G8 mobilization by No Border. www.noborder.org

[vii]For a background on this discussion, and in relation to the G8 mobilization, see the essay, "Autonomous rear Entrances to Fortress Europe: Antiracist Perspectives in regard to G-8 Summit 2007," at: www.nolager.de/blog/node/452

[viii]"Stop the nazi demonstration - 2nd June 2007 Schwerin." www.schwerin.blogsport.de

[ix]In part due to criminal codes in Germany against openly antisemitic speech, as well as the popularity of "anti-Zionism" as a public discourse, the far-Right often calls this supposed elite "Zionist," "cosmopolitan," or "American," rather than "Jewish."

[x]"Head Off to Schwerin - Distract The Nazi Demonstration!" www.schwerin.blogsport.de

[xi]There are a whole host of other issues involved in neo-Nazi politics in Germany, which can not be adequately explained in the framework of this article. Some resources: For an analysis of Nazi Antisemitism as a form of fetishized anti-capitalism, see Moishe Postone's "Anti-Semitism and National Socialism" at: http://www.autodidactproject.org/other/postone1.html On anti-Zionism, see Thomas Haury's "Anti-semitism on the Left" at: http://www.workersliberty.org/node/6705

[xii]TOP's website is at: top-berlin.net

[xiii]top-berlin.net

[xiv]From, "Capitalism is No Conspiracy, and Hamas is not the Rebel Alliance" at: top-berlin.net

[xv]top-berlin.net

[xvi]A recent interview by ums Ganze with Michael Heinrich, titled, "There Simply Aren't Any Easy Solutions to Which One Can Adhere," helps to explain their attempts to reevaluate the place of the G8 in the system of global capitalism. It was published in Monthly Review zine, here: http://mrzine.monthlyreview.org/heinrich220607.html

[xvii]A member of the anti-globalization group, ATTAC, also used nationalist skapegoating to blame foreigners, saying the clashes of the protestors was "atypical for German groups." http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,486330,00.html

[xviii]In expressing completely understandable anger of her son's death as a U.S. soldier in Iraq, Cindy Sheehan had expressed the idea that the war was fought for Israel.

[xix]A recent review of James Petras' book "The Power of Israel in the United States" argues against Petras' Lobby thesis here: http://mrzine.monthlyreview.org/ruff280507.html

[xx]Mersheimer and Walt's "The Israel Lobby" was published on Palestinian solidarity websites such as fromoccupiedpalestine.org

[xxi]Bill Weinberg's article is here: http://www.ww4report.com/node/1803