Walden Bello: Maak dit de laatste G8-top

Geschreven door Ogura Toshimaru donderdag, 12 juni 2008 11:17

Walden Bello, onderzoeker/activist van Focus on the Global South, roept op om van de komende G8-top de laatste te maken. Hij doet dat in een interview met Ogura Toshimaru van het Engelstalige Japanse tijdschrift Japonesia Review (no 4, maart 2008)

(Het originele Engelstalige stuk is hier te vinden)

Ogura: Er begint een ander soort initiatief te ontstaan (*) om mensen te mobiliseren tegen de G8-top die in 2008 in Toyako Stad, gemeente Hokkaido, plaats zal vinden. Hoe zie je de huidige strategie van de G8 en welk soort strijd is belangrijk en noodzakelijk voor bewegingen tegen de G8, met name tegen de Japanse regering die een sleutelrol speelt in het overheersen van andere Aziatische landen via de G8 en het Aziatische monetaire systeem? Wat vind je van de huidige situatie van de G8 en diens rol in het mondiale kapitalistische regime?

Bello: De G8 was aanvankelijk bedacht, als G7 in 1975, om een soort coördinerend comité te vormen van de meest dominante kapitalistische landen om zodoende een gemeenschappelijke strategie uit te werken naar het Zuiden toe en naar de zwakkere landen in het algemeen. De G8-leden leken te geloven dat de conferentie nog steeds het doel dient om strategieën te ontwikkelen die progressief klinken om daardoor te laten lijken alsof ze op de conferentie problemen willen oplossen. Maar in feite hebben ze enorm gefaald op het gebied van hun daden en retoriek.

In hun retoriek zeggen ze in feite dat ze erop uit zijn om betere verhoudingen te scheppen tussen het Noorden en het Zuiden. Ze willen Afrika redden, ze willen de klimaatverandering behandelen, en het schuldenprobleem. Maar hun verplichting om echte ernst te maken met deze thema's is vooral retoriek gebleven. Ze zijn met heel weinig substantiële acties gekomen. De beloftes die ze gemaakt hebben over hulp aan Afrika en schuldenkwijtschelding, hebben feitelijk nauwelijks wat bereikt.

Nu zeggen ze dat ze zich op klimaatverandering gaan richten. Dit was het thema tijdens de laatste G8-top in Rostock, Duitsland. Maar als je er goed naar kijkt, zie je dat het echte idee is hoe ze hun economische groei voort kunnen zetten terwijl ze symbolische en weinig serieuze inspanningen doen om hun emissie van broeikasgassen terug te dringen. Op de G8 in Rostock wilden de leden niet erkennen dat het de Noordelijke landen zijn die genoodzaakt zijn om hun consumptieniveau radicaal omlaag te brengen om de broeikasgassen te reduceren. Ze begonnen niet aan die discussie. In feite vermeden ze die. Ze hadden geen serieus plan.

Ik denk dat de G8-top op dit moment een orgaan is waar de leden bijeenkomen maar dat voornamelijk een talk show is geworden. De leden gebruiken de conferentie als instrument waarmee de leidinggevende landen kunnen proberen verzet in het Zuiden te ontwapenen. Maar ze kunnen het onder elkaar niet eens worden over te nemen maatregelen. Ik denk dat meer en meer mensen de G8 zijn gaan beschouwen als een orgaan dat werkelijk inefficiënt is als het gaat om het oplossen van de ernstige problemen waar de wereld tegenwoordig voor staat.

Ogura: Ik denk ook dat steeds meer mensen de G8 zien als een inefficiënt orgaan. Desondanks denk ik dat de G8 nog steeds veel macht bezit als een soort informeel hoofdkantoor van mondiale kapitalisten. De G8 en verschillende andere ministeriele vergaderingen bespreken de beste manier om dit mondiale kapitalisme te laten draaien.

Verder heeft elk land dat lid is een eigen specifieke rol. Japan bijvoorbeeld, als enige land uit Azië dat lid is van de G8, speelt de rol van het integreren van andere Aziatische landen in het mondiale kapitalisme. Ook gebruikt de G8 de VN, WTO, IMF, Wereldbank en NAVO en andere transnationale instellingen. Door het probleem in die termen te blijven bekijken, denk ik dat de G8 hegemoniale macht behoudt in de kapitalistische globalisering.

Maar tegelijkertijd is de interne ideologie van de G8 fundamenteel tegenstrijdig. Het thema van de klimaatverandering onthult zichzelf als onderdeel van deze tegenstrijdigheid, zoals je al stelde. Het thema van klimaatverandering vormt deel van het milieu-thema, dat echter breder is dan alleen klimaat. Als je kijkt naar Subic in de Filippijnen, waar tot 1991 een grote militaire basis van de VS was gevestigd, dat heeft nog steeds problemen met ernstige vervuiling. Ook wordt nu de JPEPA (Economisch Verdrag tussen Japan en Filippijnen) besproken in de Filippijnse senaat. Ik denk dat Japans kapitaal en de staat ook van plan zijn om industrieel afval naar de Filippijnen en andere Aziatische landen te exporteren.

Ook denk ik dat het thema klimaatverandering verbonden is aan dat van atoomenergie. De Japanse regering en bedrijven proberen atoomcentrales te exporteren naar Aziatische landen. Wat denk je van de Japanse regering in verband met de G8?

Bello: Japan is vanaf het vroege begin lid van de G8. Ik heb Japan altijd gezien als pogend om de Aziatische stem in de G8 te vertegenwoordigen. Maar in toenemende mate denk ik dat China aandringt om die rol over te nemen. Het idee dat Japan voor Azië spreekt binnen de G8 stuit ook op flinke weerstand en woede omdat Japan zich daarmee in feite zelf naar voren schuift. Dat is een groot probleem dat onder ons besproken moet worden.

Japan zal het gevoel krijgen dat haar lidmaatschap in de G8 belangrijker wordt naarmate China's opkomst als grote economische macht een grotere bedreiging wordt. Ik denk dat Japan zal proberen China buiten de G8 te houden. Politiek heeft Japan de G8 nodig om zijn prestige in Azië en als lichaam waarin Japan overleggen kan met andere G8-leden die evenzeer door de opkomst van China bedreigd worden.

Als je naar de laatste ministeriele G8-documenten kijkt, los dan van de klimaatverandering, zie je dat ze bespreken hoe landen zich open zouden moeten stellen voor investeringen, wat gericht was op China, en hoe landen wetten zouden moeten instellen op het gebied van ontginning van natuurlijke hulpbronnen - dat weer gericht was op China. Dus wat Japan uiteindelijk wil doen is de G8 gebruiken om een rem op China's ambities te zetten. Dat is de reden dat de G8 voor Japan belangrijker geworden is.

Maar zoals ik eerder al zei, voor Aziaten, het is slecht voor de public relations met Aziaten om te stellen dat Japan de stem van Azië in de G8 is. Dat zal een zekere weerstand oproepen.

Ogura: Ik denk dat Aziatische landen weinig respect voor Japan hebben. Naar mijn mening zal het belangrijkste onderwerp voor de G8 China zijn. Ten eerste de Chinese economie en ten tweede nationale veiligheid of een soort militaire thematiek. Wat vind je van de militaire verhoudingen tussen China en de VS en binnen Azië?

Bello: Ik zou zeggen dat de VS en Japan en zelfs de Europese landen de G8 zien als een mechanisme waarmee ze de opkomst van China kunnen tegengaan. De G8-leden zullen samenwerken om manieren te vinden om China in het gareel te krijgen.

Maar natuurlijk is er ook een hele serie andere relaties binnen Azië die niet via de G8 verlopen, zoals militaire aangelegenheden. Daar zie je ook dat wat de elites van de VS en Japan verenigt, hun gevoel is dat ze meer samen moeten werken om de opkomst van China het hoofd te bieden.

Ze zullen echter ook een grote tegenstelling zien, omdat ze ook nogal afhankelijke van China zijn. China bezit een grote markt, produceert veel goederen die de G8 of Noordelijke landen nodig hebben voor hun productie. Voor de VS is China een bron van krediet. China is de bron van mondiale groei.

Belangrijk voor ons in de ontwikkelende landen is om te laten zien dat we tegenstander zijn van het beleid van Japan en de VS jegens China. Omdat dat beleid uiteindelijk tot conflict kan leiden. Tegelijkertijd beschouwen we China als een van de peilers in wording van de mondiale kapitalistische orde. Als er geen nieuwe verhouding komt tussen China en het Zuiden, zou China kunnen uitlopen op dezelfde uitbuitende relaties met het Zuiden als de VS, Japan en Europa nu hebben.

En daar komt het milieu als probleem nog bij. Omdat China in ontwikkeling is op een manier die schadelijk is niet alleen voor haarzelf maar ook voor het milieu in andere regio's op aarde. En wij, met name in de civiele maatschappij, zeggen feitelijk dat China zich bewegen moet in de richting van een meer ecologisch duurzame soort economie. Het kan zich niet langer verschuilen achter de smoes dat de VS ook het Kyoto-protocol niet respecteert...

Dus in feite is het op dit moment belangrijk voor de civiele maatschappij in Azië om kritisch te zijn over het beleid van Japan en de VS gericht op indamming van China. Maar we zouden ook onze eigen kritiek op China moeten hebben, gericht op diens patronen van groei die ecologisch nogal schadelijk zijn.

In feite zitten China en de VS bijna in een soort vicieuze cirkelrelatie gevangen, want als Bush verklaart dat hij het Kyoto Protocol niet gaat ondertekenen omdat China en India het niet ondertekend hebben, dan zegt China dat het zich niet hoeft te onderwerpen aan verplichte beperking van uitstoot van broeikasgassen omdat de VS niet getekend hebben. Het lijkt wel een soort geheime alliantie, die de Chinezen en de industriële elite in de VS vrijwaart van het nemen van serieuze maatregelen op milieugebied.

Ogura: Japanse zakenkringen kijken naar China als een mooie gelegenheid voor milieu-investeringen.

Bello: Als we kijken naar de ecologische problemen in China zien we aan de ene kant de investeerders uit de VS, Japan en Europa die misbruik hebben gemaakt van de zwakke milieuhandhaving in China om hun winsten te verhogen. Maar tegelijkertijd, zoals je zij, beschouwt Japan China als een toekomstige bron van hoogwaardige technologie op milieugebied. Dat is een interessant opkomend onderwerp.

Ogura: Mijn laatste vraag is over de sociale bewegingen tegen de G8. Ik weet dat je bij de G8 in Rostock aanwezig was, wat was je indruk van de anti-G8 beweging in Rostock, en wat vind je van het doel van de huidige sociale bewegingen tegen de G8, met name de komende G8 in Japan?

Bello: Wat heel indrukwekkend was van de protesten tegen de G8 bij Rostock, was dat ze er in geslaagd zijn om de geest van Genua terug te pakken (protesten tegen G8 in 2001, vert.). De Britse civiele maatschappij en de ngo's aldaar - niet allemaal maar sommige - deden in Gleneagles in 2005 een zeer slechte zet. Wat ze de civiele maatschappij vertelden was dat we de G8 zouden moeten prijzen opdat ze goede dingen zouden gaan doen, zoals Afrika helpen en eerlijke regels op het gebied van handel instellen. Dus in plaats van het bekritiseren van de G8, was wat er tijdens de Gleneagles gebeurde dat de civiele maatschappij ingezet werd om de G8 te gaan ondersteunen zodat die goede maatregelen zouden gaan nemen. Dat was een grote misser, want bijna niets dat in Gleneagles beloofd werd, werd ook uitgevoerd.

In Rostock lukt het de Duitse ngo's om de militante stemming van Genua terug te pakken. Onze rol daar was niet om de G8 te prijzen, maar om die duidelijk te maken dat die uit de weg moet gaan, dat ze het recht niet heeft om de zaken voor de mensen in de wereld te regelen. Daarom was het dus een heel belangrijke boodschap in Rostock en de demonstraties op verschillende niveaus en de pogingen om de G8 te blokkeren door acties allemaal onder het motto: we zijn hier niet om met de G8 te praten maar om ze uit de weg te schuiven en de G8-conferentie te blokkeren.

Ik zal ook zeker naar de Japanse top komen en ik denk dat veel mensen dat zullen doen komende juli om dezelfde boodschap te blijven uitdragen. We willen dat jullie aan de kant gaan en we willen dat de mensen op aarde in feite hun zaken zelf runnen en we willen niet langer zoetgehouden worden met beloftes over Afrika, over klimaatverandering en jullie zijn de organisatie die gefaald heeft en de wereld zou er een stuk beter aan toe zijn zonder dit directoraat van mondiaal kapitaal.

De G8 is het directoraat van mondiaal kapitaal. Hoe succesvol die is, dat is een andere zaak. Hoe dan ook hebben we zo'n directoraat niet langer nodig. Het is als de raad van commissarissen van het mondiaal kapitaal. We willen dat niet, we willen geen G8-top meer. En hopelijk zullen, aangezien het in Japan is, Japanse bewegingen erin slagen om leidinggevend te zijn bij het vertellen dat de G8 op moet houden. Dat is de hoop die we hebben.

Ogura: In mijn visie heeft de G8 geen onderhandelingspartners. Maar sommige ngo's zijn wel van plan met ze te onderhandelen tijdens de conferentie. Hoe zouden we volgens jou bredere coalities kunnen maken, waarin gematigde ngo's naast hele radicale sociale bewegingen zitten? Rostock creëerde een zeer brede alternatieve ruimte waarin zowel ngo's als een black block vertegenwoordigd waren. Dat is moeilijk om te bereiken, maar wel belangrijk.

Bello: Rostock laat zien dat de bewegingen in de straten in staat waren om een sterk anti-G8-programma neer te zetten, protesten, boodschappen. Dit was afkomstig uit brede coalities, waar ook kerkelijke groepen in zaten. Jullie zouden hetzelfde gemeenschappelijke thema kunnen opzetten dat iedereen kan verenigen: "G8 uit de weg, want jullie komen je beloftes niet na en laat mensen hun eigen boontjes doppen" Ik denk dat Rostock aangetoond heeft dat een brede anti-G8 campagne mogelijk is.

Ogura: Hoe denk je dat Japanse mensen en mensen uit ander Aziatische landen samen zouden kunnen werken aan anti-G8 acties? Japan is lid van de G8, maar de andere regeringen in Azië zijn dat niet. Hoe kunnen we Aziatische mensen overhalen om zich aan te sluiten bij de anti-G8 acties in Japan?

Bello: Het zou belangrijk zijn om in de voorbereidingen naar de G8-top met deze verschillende groepen te praten over waarom ze een alliantie zouden moeten vormen voor mondiale hervorming. En het proces van discussies dat op dit moment begint, zou ze kunnen overtuigen dat het zinloos is om van de G8 te vragen om zich te hervormen. Het is heel belangrijk om zoveel mogelijk mensen als mogelijk uit heel Azië naar Japan te brengen.

Het zou wel eens een historische gebeurtenis kunnen worden. Een van de thema's zou kunnen luiden dat Toyako "de laatste G8 ooit" zou moeten worden. Dat zou een goed thema kunnen zijn om de verbeelding van de mensen te grijpen: de laatste G8 voordat die zichzelf opheft.

Ogura: Dus de leus zal dan worden "de laatste G8, vaarwel G8."

----------------------- 

(*) Het interview werd kennelijk al in augustus 2007 gehouden, maar verscheen in Japonesia Review No4, maart 2008)