Voedselcrisis: Gevaarlijke Betrekkingen

Geschreven door Anuradha Mittal / Oakland Institute donderdag, 01 mei 2008 11:46

Een strijdplan van de VN en de Internationale Financiële Instellingen om de mondiale honger te bestrijden. Maar wie wordt daar beter van? 

Door: Anuradha Mittal van het Oakland Institute

De VN-afdelingen vergaderen in Bern over het bestrijden van de wereldwijde voedselcrisis. Leiders van Internationale Financiële Instellingen (IFI's) waaronder Robert Zoellick van de Wereldbank (en voormalig handelsvertegenwoordiger van de VS) en Pascal Lamy, directeur generaal van de WTO, bevinden zich onder de deelnemers. Zal het 'strijdplan' dat uit de Zwitserse hoofdstad ontspruit, een leuke stad met prachtige zandstenen gebouwen en ver gelegen van de schrijnende armoede en honger die mensen heeft verlaagd tot het eten van modderkoeken en bestormen van vuilnishopen, meer van hetzelfde zijn - vrije handel bevorderen om de voedselcrisis te bezweren?

 Het aanzwellende sociale protest tegen voedselprijzen heeft regeringen gedwongen om beleidsmaatregelen te nemen zoals verbod op export om aan de binnenlandse noden te voldoen. Dit heeft voor rumoer in beleidskringen gezorgd, uit angst dat de handel beïnvloed zou worden. "De voedselcrisis van 2008 zou wel eens een uitdaging voor globalisering kunnen worden," roept the Economist uit in zijn uitgave van 17 april 2008. Niet verbazingwekkend dat de 'Doha Ontwikkelings Ronde' die in het slop zit sinds de mislukking van de topconferentie van de WTO in 2003 in Cancun, wat voornamelijk lag aan de hypocrisie van het landbouwbeleid van de rijke landen, weer opgevoerd wordt als de oplossing voor de stijgende voedselprijzen.

In zijn toespraak voor het Center for Global Development, pleit Zoellick gepassioneerd dat het "nu of nooit" is om de Doha ronde weer op gang te brengen en een mondiaal handelsakkoord te sluiten. Pascal Lamy heeft verklaard "op een moment dat de wereldeconomie woelige tijden doormaakt, zou het afsluiten van de Doha ronde een sterk anker kunnen betekenen." Dominique Strauss-Kahn, hoofd van het IMF, heeft verklaard dat "niemand mag vergeten dat alle landen afhankelijk zijn van open handel om hun bevolking te voeden (...) Het afronden van de Doha-ronde zou een doorslaggevende behulpzame rol kunnen spelen op dit gebied, aangezien het de handelsbarrières zou verlagen en verstoringen en handel in landbouw zou bevorderen."

Prediken op het altaar van de vrije markt om de huidige crisis het hoofd te bieden, vereist een flink geheugenverlies van officiële zijde. Het was nu juist de verwijdering van tariefbarrières, via de internationale handelsakkoorden, die rijke landen als de VS in staat stelden om hun zwaar gesubsidieerde landbouwoverschotten in ontwikkelingslanden te dumpen, waarbij hun agrarische basis vernietigd werd en de lokale voedselproductie ondermijnd werd. De reducering van tarieven op rijst van 100 naar 20 procent in Ghana onder het beleid van structurele aanpassing van de Wereldbank zorgde ervoor dat de import van rijst toenam van 250.000 ton in 1998 naar 415.150 ton in 2003, terwijl 66 procent van de rijstproducenten verlies leed en banen verloren zagen gaan. In Kameroen nam de import van kip met een factor zes toe toen de tariefbescherming tot 25 procent verlaagd werd, terwijl de toegenomen import zo'n 70 procent van Senegals kipproductie wegvaagde.

Ontwikkelingslanden hadden een algemeen handelsoverschot op het gebied van landbouwproducten van bijna 7 miljard Usdollar per jaar in de jaren 1960. Volgens de Food and Agricultural Organization (FAO) ging de groei van de bruto importen van voedsel door de ontwikkelingslanden gelijk op met de handelsliberalisering, en sloeg dat om in een handelstekort op het gebied van voedsel van meer dan 11 miljard Usdollar in 2001. De balans op het gebied van import van granen voor Landen met Lage Inkomens en Voedseltekort bereikte in 2007/2008 38 miljard dollar.

De erosie van de landbouwkundige basis van de ontwikkelingslanden heeft de honger onder hun boeren doen toenemen terwijl hun vermogen om aan de voedselbehoefte te voldoen vernietigd werd. De verplichting die aangegaan werd op de Wereld Voedsel Top in 1996 om het aantal hongerlijders - toen 815 miljoen - te halveren tegen 2015, is inmiddels tien jaar later een onhaalbaar idee gebleken. De speciale rapporteur van de VN voor het Recht op Voedsel, Jean Ziegler, rapporteerde afgelopen juni dat bijna 854 miljoen mensen op de wereld - een op elke zes mensen - ernstig ondervoed zijn.

Dus namens wie lopen de leiders van de IFI's de conclusies van de Doha Ronde en verdere liberalisering van landbouw aan te bevelen. Terwijl in de uitgave van april 2008 van Investors Chronicle een artikel met de titel "Winnaars van de Gewas-boom" uitpluist hoe investeerders beter kunnen profiteren van de dramatische omslag in de prijzen van voedsel en landbouwgrond, vertelt een nieuw rapport van GRAIN Making a Killing uit dat Cargill, de grootste graanhandelaar van de wereld, 86 procent winstgroei zag in zijn goederenhandel in het eerste kwartaal van 2008. Bunge had 77 procent winstgroei in het laatste kwartaal van 2007. ADM, de tweede grootste graanhandelaar in de wereld, registreerde 67 procent winstgroei in 2007. Achter de aanvoerders van het kapitalistische systeem staan machtige transnationale bedrijven, handelaren en speculanten die voedsel wereldwijd verhandelen, de prijzen bepalen, tekorten creëren en dan manipuleren, evenals overschotten in hun voordeel en dat zijn de werkelijke begunstigden van internationale handelsakkoorden.

De gieren van de graaizucht vliegen rondjes boven de karkassen van groeiende honger en armoede, terwijl een nieuwe 100 miljoen mensen zich voegen in de rijden van de armen op aarde - bijna 3 miljard mensen die leven van minder dan 2 dollar per dag. Landbouw is fundamenteel voor het welzijn van alle mensen, zowel als het gaat om toegang tot veilig en voedzaam voedsel als als fundament voor gezonde gemeenschappen, culturen en milieu. Het antwoord op de huidige crisis zal niet van de WTO komen of van de Wereldbank, maar ligt in het principe van voedelsoevereiniteit voor elk land. Het is tijd voor ontwikkelingslanden om het recht te behouden voor hun bevolking op veilig en voedzaam voedsel en te breken met jaren van op slechte adviezen gebaseerd beleid dat niet ten gunste van die bevolking is geweest.

Anuradha Mittal is directeur van het Oakland Institute.

Meer over de wereld voedsel crisis is te lezen op www.oaklandinstitute.org.

Globalinfo.nl publiceert regelmatig in het Nederlands over dit thema.